به گزارش تازه‌های اقتصاد، در شرایطی که طی ماه‌های اخیر، فضاسازی رسانه‌ای علیه اقتصاد ایران و طرح ادعاهایی درباره فروپاشی اقتصادی کشور شدت گرفته، عملکرد بازار سرمایه تصویر متفاوتی از این روایت ارائه می‌دهد. شاخص کل بورس تهران از زمان بازگشایی پس از جنگ بیش از ۱۰۶ درصد رشد کرده و در یک ماه منتهی به هفته نخست آبان‌ماه نیز، با وجود اصلاح از سقف اخیر، بازدهی مثبت ۶.۸ درصدی را ثبت کرده است؛ داده‌هایی که دست‌کم با ادعای فروپاشی اقتصاد ایران همخوانی ندارد.

هرچند برای بررسی وضعیت اقتصاد ایران، نمی‌توان تنها به اظهارات مقام‌های آمریکایی یا یک شاخص اقتصادی اتکا کرد؛ اما با این حال، عملکرد بازار سرمایه به‌عنوان یکی از نماگرهای انتظارات و ارزیابی فعالان اقتصادی از چشم‌انداز آینده، می‌تواند بخشی از تصویر اقتصاد را روشن کند. از این منظر، روند بورس تهران در ماه‌های پس از جنگ، داده‌هایی در اختیار می‌گذارد که باید در کنار سایر شاخص‌های اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.

شاخص کل بورس تهران پس از ۸۰ روز تعطیلی، در ۲۹ اردیبهشت‌ماه و در محدوده ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد بازگشایی شد و در حال حاضر، با گذشت بیش از ۱۶۰ روز از آغاز دوباره معاملات، این شاخص به محدوده ۷ میلیون و ۶۴۹ هزار واحد رسیده است. به این ترتیب، بازار سهام در این دوره بیش از ۱۰۶ درصد رشد کرده و سطح شاخص کل بیش از دو برابر شده است.

روند مثبت بازار تنها به عملکرد چندماهه شاخص کل محدود نمی‌شود. این شاخص در بازه یک‌ماهه منتهی به هفته نخست آبان‌ماه نیز بازدهی ۶.۸ درصدی داشته است؛ هرچند در روزهای اخیر نوسانات و افت‌هایی را تجربه کرده و از سقف ثبت‌شده خود فاصله گرفته است.

تحولات بازار اولیه نیز یکی دیگر از ابعاد فعالیت بازار سرمایه در این دوره است. در فاصله پس از بازگشایی بورس، ۱۸ شرکت در فرابورس عرضه اولیه شده‌اند؛ رقمی که از مجموع ۱۲ عرضه اولیه انجام‌شده در کل سال ۱۴۰۴ نیز بیشتر است. این آمار، در کنار رشد شاخص کل، از تداوم فعالیت بازار سرمایه و انجام عرضه‌های جدید در ماه‌های پس از جنگ حکایت دارد.

با این حال، باید میان عملکرد بازار سهام و وضعیت کل اقتصاد تمایز قائل شد. رشد شاخص کل به‌تنهایی نمی‌تواند بیانگر بهبود همه بخش‌های اقتصادی باشد و برای ارزیابی جامع شرایط کشور، باید متغیرهایی مانند تولید، اشتغال، سرمایه‌گذاری، تورم و قدرت خرید خانوارها را نیز بررسی کرد. با وجود این، ثبت بازدهی مثبت در بازار سهام و تداوم عرضه‌های اولیه، با تصویری که از فروپاشی فراگیر اقتصاد ارائه می‌شود، همخوانی ندارد.

از همین رو، اظهارات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، درباره فروپاشی اقتصاد ایران را می‌توان در پرتو داده‌های بازار سرمایه مورد پرسش قرار داد. این داده‌ها به‌تنهایی وضعیت تمام بخش‌های اقتصاد را توضیح نمی‌دهند، اما نشان می‌دهند دست‌کم در بازار سهام، پس از بازگشایی معاملات، روندی همراه با رشد شاخص و تداوم فعالیت بازار شکل گرفته است.

بورس به مدار ارزندگی بازگشت؟

بازار سرمایه به‌تنهایی نمی‌تواند تصویری کامل از وضعیت اقتصادی یک کشور ترسیم کند، اما یکی از نماگرهای مهم انتظارات فعالان اقتصادی و ارزیابی آنها از چشم‌انداز آینده است. از این رو، بررسی روند شاخص‌ها، حجم فعالیت بازار و عرضه‌های اولیه می‌تواند در کنار سایر داده‌های اقتصادی، به تحلیل شرایط کمک کند.

در شرایطی که از فروپاشی اقتصادی سخن گفته می‌شود، بررسی رفتار سرمایه‌گذاران، روند معاملات و میزان فعالیت بازارها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. عملکرد یک ماه اخیر بورس تهران، با ثبت بازدهی مثبت ۶.۸ درصدی، یکی از داده‌هایی است که در این ارزیابی باید مورد توجه قرار گیرد. در همین زمینه، با فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه گفت‌وگو کرده‌ایم.

این کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه جاماندگی بورس در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نسبت به سایر بازارها، زمینه‌ساز شکل‌گیری موجی از تقاضا و ورود نقدینگی به بازار سهام در سال ۱۴۰۵ شده است، گفت: از آغاز معاملات در هفته پایانی اردیبهشت‌ماه تا رسیدن شاخص کل به محدوده ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد، شاخص کل بیش از ۱۲۰ درصد، شاخص هم‌وزن حدود ۱۱۵ درصد و شاخص شناور آزاد نزدیک به ۱۱۸ درصد بازدهی را تجربه کردند.

وی افزود: نسبت قیمت به درآمد (P/E) متوسط بازار از حدود ۶ واحد در ابتدای معاملات امسال به نزدیکی ۹ واحد در زمان اوج شاخص رسید و اکنون در محدوده ۸.۵ واحد قرار دارد. اگرچه بورس در مقایسه با ابتدای سال از ارزندگی کمتری برخوردار است، اما همچنان در مقایسه با بازارهایی مانند مسکن، خودرو، ارز و طلا شرایط مناسب‌تری دارد.

این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ادعاهای واهی دشمن مبنی بر فروپاشی اقتصاد ایران گفت: این ادعا بخشی از جنگ ترکیبی و فضاسازی رسانه‌ای است که می‌تواند با هدف تشدید انتظارات تورمی، افزایش نااطمینانی و اثرگذاری بر افکار عمومی صورت بگیرد.

آقابزرگی افزود: رشد شتابان بورس در ماه‌های ابتدایی امسال واکنشی با تأخیر به افزایش قیمت ارز، طلا و سایر دارایی‌ها و همچنین جبران عقب‌ماندگی دو سال گذشته است و ورود نقدینگی و شکل‌گیری فضای مثبت معاملاتی باعث می‌شود رشد بازار سهام حتی از میزان مورد انتظار نیز فراتر برود.

این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: شاخص کل از محدوده ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد به محدوده ۷ میلیون و ۵۰۰ تا ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار واحد را نباید نزول شدید و چالش شدید اقتصادی تلقی کرد. اقتصاد ایران ممکن است به دلیل شرایط جنگی با ناپایداری متغیرهای اقتصادی مواجه شود، اما میان این ناپایداری و فروپاشی اقتصادی تفاوت وجود دارد؛ ضمن آنکه بازار سهام همچنان در مقایسه با بسیاری از بازارهای موازی از ظرفیت مناسبی برخوردار است.