به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، ایران در میان کشورهای دارای ذخایر گازی جهان در رتبه دوم را به خود اختصاص داده است با این حال مصرف لجام گسیخته گاز در کشور ما را به میان بزرگترین مصرف کننده‌های جهان با ناترازی ۳۰۰ میلیون متر مکعبی قرار داده است.
در کشور ما گاز به عنوان حامل اصلی انرژی شناخته می شود که نه تنها بخش خانگی بلکه بخش‌های مختلف اقتصادی به گاز وابسته هستند به همین علت ناترازی گاز در زمستان بیش از پیش خود را نمایان می کند امسال هم متفاوت از سالهای گذشته است به طوری که هوشنگ صیدالی، مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران نسبت به این موضوع هشدار داده و در گفتگویی اعلام کرده است: «با وجود اقدامات انجام‌شده، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب به میزان ناترازی گاز کشور نسبت به سال گذشته افزوده شده است؛ بنابراین طبیعی است که شرایط امسال نسبت به سال گذشته و سالهای قبل دشوارتر باشد.» یعنی؛ نزدیک به ۵۰۰ میلیون متر مکعب ناتزاری گاز وجود دارد.
این در حالیست که چندی پیش مسعود توکلی مدیرعامل شرکت ملی گاز به تازه‌های اقتصاد گفته بود:«نسبت به پیک سال گذشته، در روزهای اوج مصرف، ۸۵۰ میلیون مترمکعب گاز شیرین به شبکه گاز کشور تزریق می‌شد؛ اما پیش‌بینی می‌شود این میزان در زمستان امسال به حدود ۷۲۰ میلیون مترمکعب برسد»به این معنا که امسال یک سوم ظرفیت تولید ناترازی گاز وجود دارد.
آسیب به چهار پالایشگاه و خروج ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت تولید
زمستان گذشته میانگین ناترازی گاز در زمستان به ۳۰۰ میلیون متر مکعب رسید، اما امسال شرایط متفاوتی وجود دارد چرا که ۲۷ اسفندماه سال گذشته، چهار پالایشگاه کشور مورد اصابت قرار گرفتند و در نتیجه، ظرفیتی در حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از دسترس خارج شد. اما چه در صنعت نفت و چه در صنعت گاز، فعالان این حوزه تمام تلاش خود را به کار گرفتند و تاکنون نزدیک به ۱۰۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت به مدار تولید بازگشته است. با وجود اقدامات انجام‌شده، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب به میزان ناترازی گاز کشور نسبت به سال گذشته افزوده شده است؛ بنابراین طبیعی است که شرایط امسال نسبت به سال گذشته و سالهای قبل دشوارتر باشد. مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران با اشاره به پیش‌بینی‌های هواشناسی درباره شرایط جوی پیش‌رو نیز گفته است: «امسال آمادگی‌های لازم انجام شده و برنامه‌های بخش تولید، انتقال و توزیع با پیگیری شرکت ملی گاز ایران در دستور کار قرار گرفته است. پیش‌بینی اولیه ما این است که حدود ۱۱ استان کشور با مشکل مواجه شوند.»
وی افزود: «سه استان شمالی، یعنی خراسان شمالی، مازندران و گلستان، شرایط دشوارتری دارند؛ زیرا هم در انتهای خطوط انتقال قرار گرفته‌اند و هم میزان مصرف در آن‌ها بالاست. به‌ویژه در استان مازندران، مصرف گاز قابل توجه است.»
صیدالی با اشاره به احتمال بروز محدودیت در هشت استان دیگر نیز اظهار کرد: این استان‌ها عمدتاً در شمال‌غرب کشور قرار دارند و ممکن است بخش‌هایی از آن‌ها با محدودیت مواجه شوند. برای مدیریت این شرایط برنامه‌ریزی کرده‌ایم و در حال تمرین و هماهنگی هستیم تا در صورت بروز مشکل، کمترین آسیب به مردم وارد شود.» البته پیش از این هم سعید توکلی مدیر عامل شرکت ملی گاز نسبت به این موضوع هشدار داده بود.
گاز خانگی همچنان در اولویت است
تأمین پایدار گاز بخش خانگی یکی از اولویت‌های اصلی شرکت ملی گاز در دوره اوج مصرف محسوب می‌شود. افزایش مصرف گرمایشی در منازل، به‌ویژه در مناطق سردسیر، موجب می‌شود مدیریت عرضه گاز در این بخش اهمیت بیشتری پیدا کند. به همین دلیل، در زمان محدودیت منابع، سیاست‌گذاری برای تأمین گاز مشترکان خانگی و مدیریت مصرف سایر بخش‌ها به یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی صنعت گاز تبدیل می‌شود. با این حال مصرف گازبخش خانگی در روزهای اخیر افزایش ۳۰ درصدی را نشان میدهد که بر نگرانی های پیش رو دامن میزند.
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز با تأکید بر اینکه تأمین گاز مشترکان خانگی در اولویت شرکت ملی گاز قرار دارد، گفت: مردم همچنان خط قرمز ما هستند و تمام تلاشمان این است که گاز هیچ مشترکی قطع نشود. با این حال، اگر به هر دلیلی قطعی رخ دهد، تلاش می‌کنیم این اتفاق با برنامه‌ریزی و محاسبات دقیق مدیریت شود تا مشکلی برای مردم ایجاد نشود.
وی یادآور شد: زمستان سال ۱۴۰۳ شرایط سختی داشتیم، اما اجازه ندادیم گاز هیچ مشترکی قطع شود. در سال ۱۴۰۴ نیز همین رویکرد دنبال شد، هرچند دوره سرمای هوا کوتاه‌تر بود.
صیدالی همچنین از هماهنگی با سایر بخش‌های دولت برای تأمین انرژی جایگزین در صورت بروز محدودیت احتمالی خبر داد و گفت: تلاش می‌کنیم در صورت قطع احتمالی گاز، انرژی جایگزین در اختیار مردم قرار گیرد.
تأمین سوخت جایگزین در دستور کار است
وابستگی بالای بخش خانگی به گاز طبیعی، یکی از موضوعاتی است که در زمان بروز ناترازی، امکان جایگزینی سریع سوخت را با محدودیت مواجه می‌کند. تغییر الگوی ساخت‌وساز، کاهش استفاده از تجهیزات گرمایشی نفت‌سوز و گسترش شبکه گازرسانی در مناطق مختلف، موجب شده است بخش قابل توجهی از خانوارها برای تأمین گرمایش خود به گاز شهری وابسته باشند. در چنین شرایطی، فراهم‌کردن سوخت جایگزین برای مناطق در معرض محدودیت، به زیرساخت و برنامه‌ریزی قبلی نیاز دارد. البته اکنون کارشناسان معتقدند که انرژی های تجدید پذیر آنطور که باید و شاید مورد توجه قرار تگرفته اند. به همین علت برا آنکه در سالهای نه چندان دور به ناترازی انرژی مواجه نشویم استفاده از انرژی های نو باید به صورت جدی دنبال شوند و حتی تسهیلاتی برای استفاده از آن در نظر گرفته شود.
بازگشت ظرفیت تولید، شرط کاهش فشار بر شبکه
بخش عمده گاز تولیدی کشور در جنوب ایران تأمین می‌شود، در حالی که بخش قابل توجهی از مصرف در مناطق مرکزی، شمالی و شمال‌غربی قرار دارد. این فاصله جغرافیایی، اهمیت خطوط انتقال و تأسیسات تقویت فشار را در پایداری شبکه دوچندان می‌کند. در دوره‌های اوج مصرف، افزایش تقاضا در مناطق دورتر از مراکز تولید می‌تواند فشار بیشتری بر شبکه انتقال وارد کند و مدیریت توزیع را دشوارتر سازد.
مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز ایران با اشاره به میزان تولید گاز کشور در سال گذشته گفت: سال گذشته تولید گاز کشور حدود ۸۲۰ تا ۸۳۰ میلیون مترمکعب در روز بود، اما با توجه به آسیب‌های واردشده، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید نسبت به گذشته از دسترس خارج شده است. با وجود این، تولید روزانه بیش از ۷۰۰ میلیون مترمکعب نیز رقم بسیار بزرگی است که بسیاری از کشورهای جهان آرزوی برخورداری از آن را دارند.
وی خاطرنشان کرد: مردم به‌ویژه در سه استان شمالی که احتمال بروز مشکل در آن‌ها بیشتر است، اقداماتی برای آمادگی در برابر شرایط احتمالی انجام داده‌اند. امیدواریم هیچ‌گاه شاهد قطع گاز نباشیم، اما در صورت بروز مشکل نیز باید تا حد امکان آمادگی لازم وجود داشته باشد.
بر اساس این گزارش، آنچه زمستان پیش‌رو را به آزمونی جدی برای صنعت گاز کشور تبدیل می‌کند، هم‌زمانی کاهش ظرفیت تولید، رشد تقاضای فصلی و وابستگی بالای بخش‌های مختلف اقتصاد به گاز طبیعی است. در چنین شرایطی، بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده و بازگرداندن ظرفیت تولید به مدار، اگرچه ضروری است، اما به‌تنهایی برای عبور از ناترازی کافی نیست به همین دلیل کنترل مصرف، کاهش اتلاف انرژی، توسعه زیرساخت‌های ذخیره‌سازی و تنوع‌بخشی به سبد انرژی کشور نیز باید به‌عنوان راهکارهای مکمل دنبال شوند؛ چراکه مسئله گاز ایران دیگر صرفاً تأمین سوخت در روزهای سرد سال نیست، بلکه به یکی از چالش‌های ساختاری امنیت انرژی کشور تبدیل شده است.
نظر شما