به گزارش خبرنگار بین‌الملل تازه‌های اقتصاد؛ جنگ فناوری آمریکا و چین حالا ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است؛ رقابتی که دیگر فقط بر سر تولید تراشه‌های پیشرفته نیست، پای بازار هوش مصنوعی، امنیت ملی، جاسوسی صنعتی و آینده اقتصاد جهان را نیز به میان کشیده است.
ماجرا از ۷ اکتبر ۲۰۲۲ جدی‌تر شد؛ زمانی که دولت جو بایدن محدودیت‌های گسترده‌ای برای صادرات تراشه‌های پیشرفته و تجهیزات تولید نیمه‌رسانا به چین اعمال کرد. هدف واشنگتن، جلوگیری از دسترسی پکن به فناوری‌هایی بود که می‌توانند در توسعه هوش مصنوعی پیشرفته، ابررایانه‌ها و توانمندی‌های نظامی مورد استفاده قرار گیرند.
اما چین به‌جای عقب‌نشینی، سرمایه‌گذاری روی تراشه‌های بومی را افزایش داد و شرکت‌هایی مانند هواوی را برای کاهش وابستگی به فناوری آمریکایی تقویت کرد. در مقابل، آمریکا نیز با یک چالش اقتصادی روبه‌رو شد. محدودکردن فروش تراشه به چین از یک طرف به حفظ برتری فناوری کمک می‌کند، اما از طرف دیگر می‌تواند بازار بزرگی را از شرکت‌های آمریکایی، به‌ویژه انویدیا، بگیرد.
این تناقض در سیاست صادرات تراشه به‌خوبی دیده می‌شود؛ واشنگتن در سال ۲۰۲۵ صادرات تراشه H۲۰ انویدیا به چین را محدود کرد، اما در ادامه مسیر، امکان صدور مجوز مشروط برای فروش برخی محصولات پیشرفته‌تر، از جمله H۲۰۰، را نیز مطرح کرد. پکن هم در مقابل، محدودیت‌هایی بر خرید برخی محصولات آمریکایی اعمال کرده است.
اما حالا پرونده‌ای جنجالی، رقابت دو قدرت اقتصادی را وارد مرحله حساس‌تری کرده است.
بر اساس گزارش روزنامه نیویورک‌تایمز و رسانه‌های بین‌المللی دیگر، آلیس هوانگ، مدیر سابق شرکت سنگاپوری مگاسپید (Megaspeed International)، به ظن ارتباط با سرویس اطلاعاتی چین و تلاش برای جمع‌آوری اطلاعات درباره جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، مورد توجه نهادهای اطلاعاتی آمریکا قرار گرفته است. این شرکت پیش‌تر نیز به دلیل احتمال انتقال غیرقانونی تراشه‌های انویدیا به مشتریان چینی زیر ذره‌بین قرار داشت.
نگرانی اصلی آمریکا این بوده که نزدیکی آلیس هوانگ به مدیرعامل انویدیا بتواند زمینه دسترسی به اطلاعات حساس درباره برنامه‌های تجاری، نقشه راه محصولات و تلاش‌های او برای متقاعدکردن دولت ترامپ به تسهیل صادرات تراشه به چین را فراهم کند.
در تازه‌ترین تحول، هیئت‌مدیره انویدیا در ۸ نوامبر ۲۰۲۶ از آغاز تحقیقات مستقل درباره گزارش‌های مربوط به احتمال هدف قرارگرفتن مدیرعامل این شرکت توسط یک عملیات اطلاعاتی خارجی خبر داد. جنسن هوانگ نیز در پیامی به کارکنان، ضمن عذرخواهی از خانواده و همکارانش، به خیانت به همسر خود اعتراف کرد. با این حال، هیئت‌مدیره اعلام کرده فعلاً شواهدی مبنی بر افشای اسرار شرکت یا به خطر افتادن امنیت ملی آمریکا در اختیار ندارد.
چین اتهام جاسوسی را رد کرده و آن را ادعایی بی‌اساس دانسته است. از سوی دیگر، سنگاپور تأکید کرده اتهام ارتباط آلیس هوانگ با سرویس اطلاعاتی چین را تأیید نمی‌کند؛ هرچند تحقیقات درباره فعالیت‌های تجاری مگاسپید همچنان مطرح است.
اما خطر اصلی برای آمریکا چیست؟
این پرونده می‌تواند فشار سیاسی و نظارتی بر انویدیا را افزایش دهد، اعتماد سرمایه‌گذاران را تحت تأثیر قرار دهد و محدودیت‌های صادرات فناوری به چین را سخت‌تر کند. از طرف دیگر، بسته‌ترشدن بازار چین می‌تواند فرصت بیشتری برای رقبایی مانند هواوی ایجاد کند تا جایگزین‌های داخلی توسعه دهند و سهم بیشتری از بازار جهانی هوش مصنوعی را به دست آورند.
اهمیت اقتصادی ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. شرکت‌هایی مانند TSMC، ASML، سامسونگ و SK Hynix نیز در زنجیره تأمین جهانی تراشه نقش کلیدی دارند و هرگونه تشدید تنش می‌تواند بر سرمایه‌گذاری، تولید، تجارت و بازار نیمه‌رساناها اثر بگذارد.
بر اساس گزارش‌های امروز بازار، سهام انویدیا در معاملات اروپایی بیش از ۶ درصد افت کرد و حدود ۲۷۰ میلیارد دلار از ارزش بازار این شرکت کاسته شد؛ هرچند نمی‌توان تمام این افت را صرفاً به پرونده اخیر نسبت داد.
آنچه در جریان جنگ تراشه‌ها رقم می‌خورد، چیزی فراتر از رقابت دو غول اقتصادی جهان است؛ نبردی برای مالکیت آینده. آمریکا می‌خواهد برتری فناوری خود را حفظ کند، چین به دنبال شکستن انحصار غرب است و شرکت‌هایی مانند انویدیا در میانه این تقابل، هم فرصت‌های میلیارد دلاری دارند و هم با ریسک‌های سیاسی و امنیتی بی‌سابقه مواجه‌اند. پرونده جنجالی انویدیا نیز نشان می‌دهد که در اقتصاد جدید، قدرت فقط در اختیار کشوری نیست که تراشه می‌سازد؛ بلکه متعلق به کسی است که فناوری، سرمایه، اطلاعات و بازار را کنترل می‌کند. شاید در این جنگ، برنده واقعی کشوری نباشد که امروز تراشه بیشتری می‌فروشد؛ بلکه کشوری باشد که فردا جهان برای ادامه رقابت در هوش مصنوعی، دیگر نتواند بدون فناوری آن قدم بردارد.
نظر شما