به گزارش خبرنگار تازه های اقتصاد،جواد جهرمی، مدیرعامل بورس کالای ایران، در واکنش به انتقادها درباره افزایش قیمت برخی محصولات در بورس کالا گفت: «بورس کالا قیمت‌گذاری نمی‌کند؛ بلکه قیمت را کشف می‌کند.»
به گفته او، برای ارزیابی ادعای قیمت‌سازی باید مشخص شود قیمت مورد انتقاد با چه معیاری مقایسه شده و شرایط واقعی عرضه و تقاضا در آن بازار چگونه بوده است. افزایش قیمت یک محصول در جریان معاملات، به‌تنهایی به معنای دست‌کاری قیمت نیست. جهرمی توضیح داد که میزان عرضه برخی محصولات با هماهنگی وزارتخانه‌های مسئول و براساس نیاز بازار داخلی، شرایط صادرات و ظرفیت تولید تعیین می‌شود. اگر عرضه یک محصول کمتر از نیاز بازار باشد، احتمال شکل‌گیری رقابت شدید و افزایش قیمت وجود دارد؛ اما در چنین شرایطی باید منشأ کمبود را بررسی کرد.
مدیرعامل بورس کالای ایران با تشبیه این بازار به دماسنج اقتصاد گفت: اگر برای یک محصول پتروشیمی رقابت بالایی شکل می‌گیرد، باید بررسی شود که آیا کشور با کمبود آن محصول مواجه است یا خیر. در صورت وجود کمبود، راه‌حل اساسی باید در افزایش تولید، رفع موانع عرضه و تکمیل زنجیره ارزش جست‌وجو شود.
او همچنین تغییر برخی قواعد معاملاتی، از جمله میزان پیش‌دریافت، را ابزاری برای مدیریت تقاضا دانست؛ ابزاری که می‌تواند به تفکیک تقاضای واقعی از تقاضای غیرواقعی کمک کند. جهرمی با اشاره به نظارت بر تعهدات عرضه‌کنندگان افزود: اگر شرکتی نتواند میزان عرضه تعیین‌شده را محقق کند، باید دلیل آن، از جمله قطعی برق و گاز یا کمبود خوراک، مشخص شود و دستگاه متولی آن را بررسی کند. در صورت تخلف نیز امکان ارجاع موضوع به نهادهای نظارتی وجود دارد. از نظر مدیرعامل بورس کالا، استفاده از داده‌های معاملاتی و اطلاعات تولید می‌تواند اختلاف‌نظرها درباره عملکرد عرضه‌کنندگان را کاهش دهد و زمینه تصمیم‌گیری دقیق‌تر سیاست‌گذاران را فراهم کند.
توقف عرضه خودرو در بورس
جهرمی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به توقف عرضه خودرو در بورس کالا، تأکید کرد که این تصمیم با ارائه یک سازوکار جایگزین مؤثر برای پاسخ‌گویی به مسائل بازار خودرو همراه نبوده است. به گفته او، عرضه خودرو در بورس کالا می‌توانست با فراهم‌کردن بستری شفاف برای رقابت خریداران، به روشن‌شدن قیمت معاملات کمک کند. در چنین سازوکاری، قیمت در چارچوب عرضه و تقاضا شکل می‌گیرد و امکان مشاهده روند معاملات برای فعالان بازار فراهم می‌شود. مدیرعامل بورس کالای ایران معتقد است ارزیابی عملکرد هر سازوکار معاملاتی باید با توجه به نتایج واقعی آن انجام شود. به همین دلیل، در بررسی تجربه عرضه خودرو در بورس کالا باید علاوه بر قیمت، شاخص‌هایی مانند شفافیت معاملات، نحوه دسترسی خریداران، آثار مالیاتی و وضعیت عرضه نیز مورد توجه قرار گیرد.
او همچنین بر ضرورت هماهنگی میان نهادهای تصمیم‌گیر تأکید کرد و توضیح داد که سیاست‌گذاری در بازارهایی مانند خودرو، بدون توجه هم‌زمان به وضعیت تولید، نحوه عرضه و سازوکار کشف قیمت، نمی‌تواند به حل پایدار مشکلات منجر شود.
معاملات آنلاین طلا زیر ذره‌بین
جهرمی درباره فعالیت پلتفرم‌های آنلاین طلا گفت: «برای بررسی فعالیت این پلتفرم‌ها باید ابتدا مشخص شود که ماهیت فعالیت آنها چیست. اگر یک مجموعه در حال انجام فعالیتی در حوزه اوراق بهادار است، باید مجوزهای مربوطه را از سازمان بورس و اوراق بهادار دریافت کند. اگر فعالیت آن در چارچوب صنفی و فروش کالا قرار می‌گیرد، باید مطابق ضوابط صنفی فعالیت کند.»
وی افزود: «اگر یک پلتفرم به‌جای فروش کالای مشخص، موقعیت یا سهمی مشاع از یک دارایی را معامله کند و امکان خریدوفروش این موقعیت‌ها میان کاربران وجود داشته باشد، باید ماهیت حقوقی فعالیت آن بررسی شود.»
مدیرعامل بورس کالای ایران با تأکید بر ضرورت نظارت بر پشتوانه معاملات گفت: «هنگامی که یک پلتفرم اعلام می‌کند مقدار مشخصی طلا در اختیار دارد، باید سازوکاری وجود داشته باشد که بتوان موجودی واقعی را بررسی و تأیید کرد.»
او ادامه داد: «مسئله اصلی، مخالفت با اقتصاد دیجیتال یا جلوگیری از ورود بازیگران جدید نیست. این فعالیت‌ها باید در یک چارچوب قانونی روشن انجام شوند.»
جهرمی همچنین با اشاره به امکان توسعه معاملات شبانه‌روزی طلا گفت: «از نظر فنی، ایجاد امکان معاملات شبانه‌روزی کار دشواری نیست؛ اما موضوع صرفاً فنی نیست و ملاحظات نظارتی و امنیتی نیز باید در نظر گرفته شود.»
بورس کالا مرجع شفافیت در بازار
جهرمی با اشاره به سابقه فعالیت بورس کالای ایران گفت: «بورس کالا نوزدهمین سال فعالیت خود را پشت سر گذاشته و وارد بیستمین سال فعالیت شده است. در طول این سال‌ها، جایگاه این بازار به‌تدریج در اقتصاد کشور تثبیت شده است.»
وی افزود: «حدود ۱۱ سال پیش، نزدیک به ۲۰ میلیون تن محصول در بورس کالا معامله می‌شد، اما امروز این میزان به حدود ۱۵۰ میلیون تن رسیده است.»
مدیرعامل بورس کالای ایران با اشاره به نقش این بازار در کشف قیمت گفت: «امروز بورس کالا به بخش جدایی‌ناپذیر اقتصاد کشور تبدیل شده و در بسیاری از حوزه‌ها نقش مهمی در کشف قیمت و ایجاد شفافیت ایفا می‌کند.»
او در عین حال، محدودیت حضور بازیگران بین‌المللی را یکی از موانع تبدیل شدن بورس کالای ایران به مرجع منطقه‌ای و جهانی قیمت‌گذاری دانست و گفت تحریم‌ها در مسیر فعالیت گسترده‌تر بازیگران خارجی مانع ایجاد کرده‌اند.
توسعه ابزارهای مالی و انبارها
جهرمی توسعه گواهی سپرده کالایی و انبارهای مورد تأیید بورس کالا را از برنامه‌های این مجموعه دانست و گفت: «آینده بورس کالا به توسعه انبارها و استفاده گسترده‌تر از ظرفیت آنها وابسته است.»
وی افزود: «توسعه انبارها می‌تواند به افزایش انعطاف‌پذیری معاملات، تسهیل دسترسی خریداران به کالا و بهبود فرایند توزیع کمک کند.»
مدیرعامل بورس کالای ایران همچنین با اشاره به برنامه‌های توسعه ابزارهای مالی گفت: «در حوزه مس امیدواریم بتوانیم اقدامات مؤثری انجام دهیم و از طریق ابزارهایی مانند گواهی سپرده و صندوق‌های مرتبط، زمینه استفاده بهتر از دارایی‌های موجود را فراهم کنیم.»
او درباره همکاری با بانک مرکزی نیز اظهار کرد: «همکاری بانک مرکزی با بازار سرمایه در دوره مسئولیت آقای همتی مناسب بود و در آن دوره تلاش‌هایی برای توسعه ابزارهای جدید مالی انجام شد. فروش اوراق سلف سکه نیز از جمله تجربه‌هایی بود که با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای سیاست‌گذار و مدیریت نقدینگی دنبال شد.»
جهرمی افزود: «همکاری میان بانک مرکزی و بورس کالا برای توسعه ابزارهای مالی ادامه دارد و طرح‌هایی در حال بررسی است.»
صندوق هرمز با سرمایه ۱۰ همتی
مدیرعامل بورس کالای ایران از برنامه راه‌اندازی صندوق تضمین غیردولتی «هرمز» خبر داد و گفت: «هدف اولیه برای سرمایه این صندوق، حداقل ۱۰ هزار میلیارد تومان، معادل ۱۰ همت، در نظر گرفته شده است. بورس کالای ایران نیز قصد دارد تا سقف ۳۵ درصد سهام صندوق را در اختیار داشته باشد.»
وی افزود: «پیش‌بینی ما این است که در صورت صدور مجوزهای لازم از سوی وزارت اقتصاد، مراحل پذیره‌نویسی تا پیش از پایان سال انجام شود.»
جهرمی با اشاره به کارکرد این صندوق اظهار کرد که قرار است از ظرفیت دارایی‌ها و ابزارهای قابل معامله در بازار سرمایه برای صدور ضمانت‌نامه استفاده شود.
بازگشت تدریجی معاملات پس از جنگ
مدیرعامل بورس کالای ایران با اشاره به اقدامات انجام‌شده در روزهای نخست جنگ گفت: «با توجه به پیش‌بینی‌های قبلی و پروتکل‌هایی که برای شرایط اضطراری در نظر گرفته شده بود، از روز دهم اسفند اقدامات لازم برای تسویه معاملات پیشین آغاز شد.»
وی افزود: «از حدود شانزدهم اسفند، عرضه محصولات پتروشیمی و فولادی در بورس کالا از سر گرفته شد و از بیست‌وسوم اسفند نیز امکان فعالیت مجدد بازار طلا فراهم شد.»
جهرمی درباره تأثیر آسیب به برخی واحدهای صنعتی بر عرضه محصولات گفت: «با اتفاقاتی که برای فولاد مبارکه و بخش‌هایی از صنعت پتروشیمی رخ داد، تأمین مواد اولیه با مشکلاتی مواجه شد. با مشخص شدن برنامه بازگشت مجتمع‌های پتروشیمی به چرخه تولید و ازسرگیری تدریجی فعالیت آنها، شرایط بازار طی دو تا سه ماه به‌تدریج متعادل‌تر شد.»
او درباره وضعیت معاملات پس از جنگ نیز اظهار کرد: «اندازه بازار بورس کالا کاهش پیدا کرد، اما اکنون به‌تدریج در حال بازگشت به میانگین‌هایی هستیم که پیش از جنگ تجربه می‌شد.»
نظر شما