به گزارش خبرنگار بین‌الملل تازه‌های اقتصاد، بندر ینبع در ساحل دریای سرخ، دهه‌هاست که به‌عنوان نقطه پایانی «خط لوله شرق-غرب» عربستان شناخته می‌شود. اهمیت این بندر با بروز تنش‌ها در خلیج فارس و تنگه هرمز دوچندان شد؛ چرا که عربستان برای تداوم جریان عرضه به بازارهای آسیایی، به این مسیر زمینی برای عبور نفت از شرق کشور به ساحل غربی متکی شد.

بلومبرگ با اشاره به این مطلب در گزارش خود تاکید می‌کند که ینبع اکنون نه تنها یک پایانه صادراتی، بلکه شریان حیاتی شرکت آرامکو عربستان سعودی برای حفظ سهم بازار در آسیا است، اما وضعیت امنیتی پیرامون این بندر، خریداران را نسبت به امنیت بارگیری در این نقطه مردد کرده است.

سایه ناامنی بر گلوگاه باب‌المندب

واقعیت این است که موقعیت استراتژیک ینبع به‌شدت به سلامت مسیر آبی جنوب دریای سرخ یعنی تنگه باب‌المندب وابسته است، چرا که حملات شبه‌نظامیان حوثی به زیرساخت‌های انرژی و نفتکش‌ها، این مسیر را که خروجی طبیعی نفت از ینبع به سمت اقیانوس هند است، به منطقه‌ای با ریسک بالا تبدیل کرده است.

گزارش‌های تحلیلی نشان می‌دهد که تردد نفتکش‌ها در این محدوده با کاهش چشمگیری مواجه شده است. علت این است که مالکان کشتی‌ها برای اجتناب از خطرات احتمالی، یا مسیر خود را تغییر می‌دهند یا ترجیح می‌دهند فرستنده‌های خود را خاموش کنند تا شناسایی نشوند و این فشار امنیتی، ینبع را از یک مزیت لجستیکی به یک نقطه پرریسک در نقشه انرژی جهان تبدیل کرده است.

سیدی‌کریر؛ گریزگاهِ ینبع

در چنین شرایطی فشار امنیتی بر ینبع، پالایشگران آسیایی را به سمت استفاده از مسیر جایگزین سوق داده است. نفت عربستان که پیش‌تر از طریق خط لوله سومد (SUMED) از عین‌السخنه به بندر سیدی‌کریر (Sidi Kerir) در مدیترانه منتقل می‌شد، اکنون به جایگزینی برای بارگیری مستقیم از ینبع تبدیل شده است.

این مسیر که از طریق سیستم خطوط لوله مصر (Arab Petroleum Pipelines Co) مدیریت می‌شود، به کشتی‌ها اجازه می‌دهد بدون عبور از مناطق پرخطر باب‌المندب، نفت سعودی را بارگیری کنند. داده‌های کپلر (Kpler) نشان می‌دهد که صادرات نفت از سیدی‌کریر در ماه‌های اخیر جهش قابل توجهی داشته است که نشان‌دهنده تلاش خریداران برای دور زدن گره راهبردی ینبع است.

هزینه‌های پنهان؛ بیمه و لجستیک

مقاومت پالایشگران آسیایی در برابر تحویل نفت در ینبع، ریشه در محاسبات دقیق اقتصادی دارد. افزایش حق بیمه جنگی و هزینه‌های عملیاتیِ عبور از دریای سرخ، قیمت تمام‌شده نفت را برای پالایشگاه‌ها بالا برده است. حتی با وجود کاهش «قیمت رسمی فروش» (OSP) توسط عربستان که به پایین‌ترین سطح خود در سال‌های اخیر رسیده، هزینه‌های لجستیکی انتخاب مسیر سیدی‌کریر یا مخاطراتِ عبور از دریای سرخ، عملا مزیت قیمتی خرید از ینبع را خنثی می‌کند.

از همین روست که رویترز در تحلیل‌های خود تأکید می‌کند بازار نفت اکنون با پدیده‌ای مواجه است که در آن «امنیت مسیر» بیش از «قیمت مبدأ» برای خریداران اهمیت یافته است.

با توجه به موارد ذکر شده، بندر ینبع که زمانی نماد امنیت و تنوع‌بخشی به مسیرهای صادراتی عربستان بود، اکنون به نمادی از آسیب‌پذیری زنجیره تأمین انرژی در برابر تنش‌های ژئوپولیتیک تبدیل شده است. وابستگی این بندر به آرامش دریای سرخ و باب‌المندب، عربستان را در موقعیتی دشوار قرار داده است؛ موقعیتی که در آن حفظ صادرات نیازمند پذیرش هزینه‌های بالاتر برای استفاده از مسیرهای جایگزین مانند سیدی‌کریر است.

از این رو تا زمانی که امنیت کامل مسیرهای دریایی پیرامون ینبع تضمین نشود، این بندر همچنان کانون بحث‌های استراتژیک میان فروشندگان سعودی و خریداران آسیایی باقی خواهد ماند.