به گزارش خبرنگار تازههای اقتصاد، بررسی روند تخصیص اعتبارات عمرانی در سالهای اخیر نشان میدهد اگرچه حجم اسمی بودجه عمرانی کشور رشد قابل توجهی داشته، اما این افزایش لزوماً به معنای افزایش متناسب توان اجرای طرحهای عمرانی و توسعه زیرساختها نبوده است. از سوی دیگر، نحوه توزیع این اعتبارات میان استانها نشان میدهد بخش قابل توجهی از منابع عمرانی به سمت استانهای محروم، مرزی و مناطق دارای عقبماندگی زیرساختی هدایت شده است.
خوزستان، کرمان، فارس، سیستان و بلوچستان، بوشهر و خراسان رضوی در دو سال گذشته در زمره استانهای دارای بیشترین اعتبارات عمرانی قرار داشتهاند. در این میان، خوزستان با ۷۷.۵ هزار میلیارد تومان رتبه نخست را در اختیار دارد. پس از آن نیز پنج استان دیگر با فاصلهای نسبتاً محدود، بین ۳۶.۵ تا ۴۵.۲ هزار میلیارد تومان اعتبار برای بخش عمران در اختیار داشتهاند.
بررسی دادههای بودجه نشان میدهد تنها در فاصله سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵، بودجه عمرانی کشور حدود ۲۰ برابر شده و از ۳۸ هزار میلیارد تومان به ۷۴۱ هزار میلیارد تومان رسیده است. با این حال، بخش قابل توجهی از این رشد اسمی را باید در کنار افزایش سطح عمومی قیمتها و تورم بررسی کرد و نمیتوان تمام آن را به معنای افزایش واقعی سرمایهگذاری عمرانی دانست.
مقایسه روند رشد اعتبارات عمرانی با نرخ تورم نیز نشان میدهد طی ۱۲ سال گذشته، تنها در پنج سال رشد اعتبارات عمرانی از تورم پیشی گرفته است؛ موضوعی که بیانگر آن است که افزایش اسمی بودجه عمرانی در بسیاری از سالها الزاماً به افزایش قدرت واقعی این منابع برای اجرای پروژههای زیرساختی منجر نشده است.
شکاف ۱۸ برابری سرانه
جهتگیری اعتبارات عمرانی همچنین نشان میدهد تخصیص منابع تا حدی به سمت استانهای محروم و مرزی تقویت شده است. اگرچه خوزستان با ۷۷.۵ هزار میلیارد تومان بیشترین اعتبار عمرانی را به صورت مطلق دارد، اما در شاخص سرانه، استانهای مرزی و محروم مانند بوشهر و ایلام در رتبههای بالاتری قرار میگیرند.
بر اساس این دادهها، بودجه عمرانی سرانه در تهران حدود ۱.۱ میلیون تومان به ازای هر نفر است که کمترین میزان در میان استانها محسوب میشود؛ در مقابل، بوشهر با ۲۱.۴ میلیون تومان به ازای هر نفر بالاترین سرانه اعتبارات عمرانی را دارد. به این ترتیب، فاصله سرانه اعتبارات عمرانی میان استانها به حدود ۱۸ برابر میرسد.
تمرکز بر مناطق پیرامونی
نحوه توزیع اعتبارات عمرانی را میتوان در راستای سیاست توجه بیشتر به مناطق پیرامونی، محروم و دارای عقبماندگی زیرساختی نیز ارزیابی کرد. استان ایلام با ۱۹.۸ میلیون تومان، کهگیلویه و بویراحمد با ۱۶.۹ میلیون تومان و خراسان شمالی با ۱۳.۴ میلیون تومان از جمله استانهایی هستند که سرانه بالاتری از اعتبارات عمرانی دارند.
در مقابل، استانهایی مانند تهران و اصفهان در میان استانهای دارای پایینترین سرانه اعتبارات عمرانی قرار گرفتهاند؛ به طوری که سرانه اعتبار عمرانی در اصفهان حدود ۲.۷ میلیون تومان است.
البته تفاوت سرانه اعتبارات عمرانی میان استانها لزوماً به معنای برخورداری یا محرومیت بیشتر یک استان نیست و میتواند تحت تأثیر عواملی مانند تعداد و مقیاس پروژههای عمرانی، جمعیت، نیازهای زیرساختی، اولویتهای توسعهای و تلاش برای جبران عقبماندگیهای تاریخی استانها قرار داشته باشد. با این حال، مقایسه این ارقام نشان میدهد توزیع بودجه عمرانی در سالهای اخیر تنها تابع اندازه اقتصاد یا جمعیت استانها نبوده و مؤلفههایی مانند محرومیتزدایی و توسعه زیرساختی مناطق کمتر برخوردار نیز در آن نقش داشته است.
نظر شما