به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد؛ عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، باز هم از تداوم برنامه‌های این بانک در حوزه‌های ارزی، پولی و نظارتی با هدف کاهش نااطمینانی، مدیریت انتظارات تورمی و تقویت ثبات بازارها خبر داد؛ موضعی که نشان می‌دهد مدیریت نوسانات بازار ارز همچنان در اولویت سیاست‌گذار پولی قرار دارد.
همتی با اشاره به تحولات اخیر اقتصادی و نوسانات نرخ ارز گفت: ثبات اقتصادی و کنترل تورم نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ و مستمر است. در هفته‌های اخیر، برنامه‌هایی را در حوزه‌های ارزی، پولی و نظارتی دنبال کرده‌ایم که هدف مشترک آن‌ها کاهش نااطمینانی، مدیریت انتظارات تورمی و کمک به ثبات بازارها، به‌ویژه بازار ارز، بوده است.
رئیس‌کل بانک مرکزی با بیان اینکه تحولات نرخ ارز را نمی‌توان جدا از شرایط عمومی اقتصاد و روند قیمت‌ها تحلیل کرد، افزود: مدیریت تأمین و عرضه ارز، کنترل رشد نقدینگی، تقویت انضباط پولی و نظارت مؤثر بر شبکه بانکی باید در کنار یکدیگر پیش بروند. معتقدیم پیگیری هم‌زمان این سیاست‌ها می‌تواند به کاهش نوسانات ارزی و مهار فشارهای تورمی کمک کند.
وی همچنین با اشاره به عقب‌نشینی نرخ ارز از سطوح بالای روزهای گذشته تأکید کرد: برای ما آنچه اهمیت دارد، صرفاً نوسانات کوتاه‌مدت قیمت‌ها نیست، بلکه تقویت ثبات در اقتصاد و جلوگیری از شکل‌گیری موج‌های جدید بی‌ثباتی است. از این رو، اقدامات آغازشده در حوزه‌های ارزی، پولی و نظارتی نه‌تنها ادامه خواهد یافت، بلکه متناسب با شرایط اقتصادی و تحولات بازار، با جدیت بیشتری پیگیری و تقویت خواهد شد.
دلار از اوج قیمتی عقب نشست
هم‌زمان با تأکید بانک مرکزی بر تداوم سیاست‌های ارزی، نرخ دلار در بازار آزاد طی یک هفته اخیر بیش از ۱۰ هزار تومان کاهش یافته و از محدوده ۲۷۳ هزار تومان به کانال ۲۶۱ هزار تومان رسیده است. این عقب‌نشینی در شرایطی رخ داده که بازار ارز در روزهای گذشته تحت تأثیر افزایش نااطمینانی و تقویت انتظارات افزایشی با فشار تقاضا روبه‌رو بود.
در همین راستا، بانک مرکزی طی یک ماه اخیر یک میلیارد دلار ارز در بستر رسمی عرضه کرده است؛ اقدامی که با هدف پاسخ‌گویی به تقاضاهای خرد، تأمین نیازهای ارزی و جلوگیری از تشدید فشار تقاضا در بازار انجام شده است. این مداخله در شرایطی صورت گرفت که بخشی از تقاضای ارز نه از نیازهای واقعی تجاری و معاملاتی، بلکه از نگرانی نسبت به کاهش ارزش پول ملی و احتمال افزایش بیشتر نرخ ارز ناشی می‌شد.
عرضه ارز در دوره‌های افزایش نااطمینانی، از طریق تقویت دسترسی متقاضیان به ارز و ارسال پیام آمادگی سیاست‌گذار برای مدیریت نوسانات، می‌تواند از شکل‌گیری موج‌های جدید تقاضای احتیاطی جلوگیری کند. همچنین فروکش‌کردن هیجانات و عقب‌نشینی بخشی از تقاضای غیرضروری، در کنار عرضه ارز، از عواملی است که می‌تواند به آرام‌تر شدن فضای معاملات کمک کند.
مداخله ارزی؛ ابزار مشترک بانک‌های مرکزی
مداخله در بازار ارز، ابزار اختصاصی بانک مرکزی ایران نیست و در بسیاری از اقتصادهای جهان نیز بخشی از مجموعه ابزارهای سیاست‌گذاری پولی و ارزی به شمار می‌رود. بانک‌های مرکزی در شرایطی که نوسانات شدید، اختلال در معاملات یا کمبود نقدشوندگی، ثبات اقتصادی و مالی را تهدید کند، ممکن است با خریدوفروش ارز و استفاده از ذخایر ارزی در بازار مداخله کنند.
هدف از این اقدامات، بسته به شرایط هر اقتصاد، می‌تواند تعدیل نوسانات غیرعادی، تأمین نقدشوندگی بازار، جلوگیری از افت شدید ارزش پول ملی و کاهش آثار بی‌ثبات‌کننده شوک‌های ارزی بر اقتصاد باشد. به بیان دیگر، سیاست‌گذار پولی با این ابزار تلاش می‌کند مانع از آن شود که نوسانات کوتاه‌مدت و هیجانی، به بی‌ثباتی گسترده‌تر در بازارها و افزایش فشارهای تورمی منجر شود.
با این حال، تجربه بین‌المللی نشان می‌دهد مداخله ارزی به‌تنهایی تضمین‌کننده ثبات پایدار نیست و زمانی اثربخشی بیشتری دارد که با سیاست‌های پولی و مالی سازگار و همراه باشد.
بر این اساس، کاهش نرخ دلار را نمی‌توان صرفاً به یک اقدام یا عامل مشخص نسبت داد. تعدیل انتظارات، کاهش تقاضای احتیاطی و مداخله ارزی بانک مرکزی در کنار یکدیگر بر فضای معاملات اثر گذاشته‌اند. در نهایت، ماندگاری این روند به استمرار عرضه متناسب با نیاز بازار، کنترل رشد نقدینگی و مهار تورم با همکاری تمام ارکان حاکمیت وابسته است.
خبرنگار: زهرا طهرانی
نظر شما