به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، تامین مالی جمعی روشی نوین از تامین سرمایه است که در ایران از سال ۱۳۹۹ زیر نظر فرابورس ایران به صورت رسمی کلید خورد و اکنون پس از چند سال فعالیت، وارد مرحله‌ای حساس و تعیین‌کننده شده است. بررسی داده‌های عملکردی سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که با وجود تداوم رشد در تمامی شاخص‌ها، بازار از فاز «توسعه انفجاری و کمی» به فاز «تثبیت، کیفی‌سازی و پالایش» تغییر مسیر داده است.
گزارش فاندینگ هاب، بیانگر موفقیت ۹۹ درصدی طرح‌ها در تامین سرمایه است. همچنین سایر داده‌های آماری سال ۱۴۰۴ به صورت زیر گزارش شده است:
- حجم کل سرمایه تامین‌شده: ۱۷۹,۴۶۶ میلیارد ریال (رشد ۴۰ درصدی نسبت به سال قبل)
- تعداد کل پروژه‌های تامین‌شده: ۸۹۰ پروژه (تنها ۵ پروژه ناموفق در مرحله جمع‌آوری وجوه)
- میانگین نرخ بازده سالانه (سود علی‌الحساب طرح‌ها): ۴۳.۲۵ درصد
- تعداد کل سرمایه‌گذاران فعال: بیش از ۱۴۶ هزار سرمایه‌گذار حقیقی و حقوقی
- تعداد شرکت‌های متقاضی سرمایه (سرمایه‌پذیر): ۴۷۱ شرکت حقوقی
- میانگین مبلغ تامین سرمایه برای هر پروژه: ۲۰۲ میلیارد ریال (حدود ۲۰ میلیارد تومان)
رسیدن مجموع پروژه‌های تامین‌مالی‌شده در تاریخچه کرادفاندینگ به رقم ۳۵۲ هزار میلیارد ریال در بیش از ۲,۱۵۰ طرح موفق، نشان دهنده آن است که این روش تامین مالی اعتماد بخش عمده‌ای از فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران حقیقی را جلب کرده است.
تغییر فاز بازار؛ عبور از «جذب آسان» به «رقابت بر سر کیفیت و اعتبار»
یکی از مهم‌ترین تحلیل‌های گزارش سال ۱۴۰۴، کاهش شتاب رشد سالانه بازار و حرکت به سمت بلوغ است:
بر اساس داده‌های گزارش، رشد حجم بازار تامین مالی جمعی در سال ۱۴۰۳ نسبت به ۱۴۰۲ برابر با ۲۴۵ درصد بوده، اما رشد سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۴ فقط ۴۰ درصد است.
همچنین رشد تعداد پروژه‌ها نیز از ۱۳۰ درصد در سال قبل به ۱۴ درصد در سال جاری رسیده و تعداد سرمایه‌گذاران جدید با رشد آرام‌تر ۷ درصدی مواجه شده است.
کارشناسان معتقدند این رفتار بازار نشان می‌دهد «دوره جذب آسان و هیجانی سرمایه‌گذاران» سپری شده و سرمایه‌گذاران با آگاهی و حساسیت بیشتری به اعتبار سکوها، تضامین ارائه‌شده و خوش‌نامی شرکت‌های متقاضی سرمایه، نگاه می‌کنند.
تامین مالی جمعی و جنگ
یکی از بخش‌های قابل‌توجه و تحلیلی گزارش سال ۱۴۰۴، سنجش مستقیم اثر رخدادهای نظامی، تنش‌های منطقه‌ای و شوک‌های امنیتی بر رفتار تامین مالی جمعی است. یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که جریان ورود نقدینگی خرد، حساسیت لحظه‌ای بسیار بالایی به ریسک‌های ژئوپلیتیک دارد:
شوک جنگ و اختلالات ارتباطی در خردادماه ۱۴۰۴: هم‌زمان با وقوع درگیری‌های نظامی، تشدید سایه جنگ و به دنبال آن قطعی و محدودیت‌های اینترنتی در خرداد ۱۴۰۴، بازار کرادفاندینگ با افت سنگین ۶۰ درصدی حجم تامین سرمایه نسبت به ماه قبل مواجه شد. همچنین تعداد پروژه‌های موفق با افتی ۶۳ درصدی نسبت به اردیبهشت ماه، از ۸۲ طرح به تنها ۳۰ طرح کاهش.
شوک تنش‌های دی‌ماه ۱۴۰۴: دومین موج تکانه در دی‌ماه ثبت شد؛ جایی که تنش‌ها موجب افت ۲۱ درصدی ارزش کل جذب سرمایه نسبت به آذرماه و کاهش ۱۷ درصدی تعداد پروژه‌ها شد.
شروع جنگ رمضان در اسفند ماه ۱۴۰۴: با آغاز جنگ رمضان در اسفند ماه ۱۴۰۴ بیشترین افت عملکرد تامین مالی جمعی اتفاق افتاد. در این ماه حجم تامین سرمایه نسبت به بهمن ماه ۶۰ درصد کاهش داشته و تعداد پروژه‌های موفق به جذب سرمایه نیز از ۱۳۸ پروژه به ۵۷ پروژه کاهش یافته است. همچنین در عملکرد تامین مالی جمعی در این ماه نسبت به دوره مشابه سال قبلی در هر دو شاخص حجم و تعداد پروژه افت چشمگیری داشته است؛ بطوریکه مبلغ تامین سرمایه ۵۴ درصد و تعداد پروژه ۶۰ درصد کاهش یافته است.
صنایع پیشتاز در جذب سرمایه‌های مردمی
بررسی تفکیک صنایع و حوزه‌های فعالیت نشان می‌دهد که بخش‌های مولد با دوره بازگشت سریع‌تر سرمایه، بیشتر مورد توجه بوده‌اند. صنایع غذایی و کشاورزی، بازرگانی داخلی و خارجی و مواد پیشرفته و ساخت و تولید به ترتیب حوزه‌های مورد علاقه‌ی سرمایه‌گذاران است.
همچنین شرکت‌های دانش‌بنیان سهمی ۱۵ درصدی از کل حجم تامین سرمایه و را به خود اختصاص دادند که نقش مستقیم این ابزار را در جهش تولید و اقتصاد دانش‌بنیان نمایان می‌سازد.
گزارش فاندینگ هاب حاکی از وجود عدم توازن جغرافیایی در اکوسیستم کرادفاندینگ است؛ به‌طوری‌که ۵۰ درصد از کل منابع مالی در استان تهران و در مجموع ۸۵ درصد سرمایه‌ها تنها در ۹ استان صنعتی و تجاری کشور جذب شده است. کارشناسان لزوم تمرکززدایی و آگاهی‌بخشی در سایر استان‌های کشور را یکی از اولویت‌های توسعه این نهاد مالی در سال‌های آینده می‌دانند.
وضعیت سکوها؛ تمرکز بازار و ظهور بازیگران جدید
در سال ۱۴۰۴ با صدور ۳۲ مجوز جدید، تعداد کل سکوهای دارای مجوز رسمی به ۷۳ سکو رسید. لازم به ذکر است که در حال حاضر ۸۰ سکو در حوزه تامین مالی جمعی فعالیت می‌کنند. با وجود افزایش تعداد سکوها، بخش عمده بازار در اختیار بازیگران شناخته‌شده قرار دارد به طوریکه ۶۰ درصد از کل پروژه‌های سال ۱۴۰۴ توسط ۱۰ سکو انجام شده است.
انقلاب در مدیریت ریسک؛ سهم ۸۱ درصدی ضمانت‌نامه‌های بانک
شاید مهم‌ترین تحول ساختاری گزارش ۱۴۰۴، رشد چشمگیر امنیت سرمایه‌گذاری از منظر تضامین باشد. جاییکه سهم ضمانت‌نامه‌های بانکی که در سال‌های نخست راه‌اندازی این بازار نزدیک به صفر بود، در سال ۱۴۰۴ به ۸۱ درصد کل طرح‌ها رسیده است.
این تحول ساختاری حاکی از آن است که سکوهای تامین مالی جمعی با درک حساسیت‌های فعالان بازار و به منظور مهار ریسک نکول، سازوکار پذیرش و اعتبارسنجی را به شدت ارتقا داده و استانداردهای سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کرده‌اند.
نظر شما