به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، انسداد مرزهای زمینی پاکستان به روی کالاهای صادراتی ایران در روزهای اخیر خبرساز شده و حاشیه‌های متعددی به همراه داشته است. اواسط شهریور ماه بود که اخباری از صف طولانی کامیون‌ها در مرز ریمدان منتشر شد و دلیل آن افزایش ناگهانی تقاضای پاکستان برای واردات کالا و محدودیت ظرفیت پذیرش این کشور و کاهش فعالیت‌ها در مرز میرجاوه اعلام شد. بنابراین سید حسین حسینی میرزایی، مدیرکل دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری از اجرای نوبت‌دهی مجازی برای مدیریت این وضعیت خبر داد و گفت: مرز میرجاوه به دلایل امنیتی نیمه فعال شده و با کاهش شدید ظرفیت پذیرش در این مرز بخشی از بار و ناوگان به سمت ریمدان هدایت شده است.
همچنین، طی روزهای گذشته اطلاعیه‌ای منتسب به وزارت امور خارجه منتشر شد که از بسته شدن مرزهای پاکستان خبر می‌داد. با این حال، در ادامه، برخی این اطلاعیه را جعلی دانستند. مرکز ارتباطات قوه قضائیه نیز که نخستین بار این خبر را با عنوان «هشدار درباره اطلاعیه منتسب به وزارت امور خارجه» منتشر کرده بود، نوشت: «اصالت این سند و ادعای مطرح‌شده در آن هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است.»
رد پای تحریم‌ها
تجارت زمینی با کشورهای همسایه یکی از مهم‌ترین مسیرهای توسعه تجارت خارجی ایران است؛ زیرا علاوه بر ایجاد درآمد ارزی و رونق تولید داخلی، نقش مستقیمی در کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، حفظ بازارهای صادراتی و تقویت پیوندهای اقتصادی منطقه‌ای دارد.اگرچه بسته شدن مرزهای زمینی چالش های فراوانی را به دنبال داشت. اماپیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران،بسته شدن مرزهای پاکستان را قویا رد کرد و گفت:«مرزهای ایران و پاکستان بسته نیست و صادرات به این کشور تحت تاثیر تحریم‌ها متوقف شده است.»
وی تاکید کرد: «واردکنندگان پاکستانی برای محموله‌هایی که از ایران وارد می‌کنند، و صادرکنندگان ایرانی باید فرم الکترونیکی واردات و صادرات را به شبکه بانکی پاکستان ارائه دهند. با توجه به تحریم بانک‌های ایرانی و سیستم بانکی کشور، انجام این فرایند دشوار شده و مشکلاتی را برای صادرات ایران به پاکستان و واردکنندگان پاکستانی که محموله‌های خود را از ایران تأمین می‌کنند، ایجاد کرده است.»
اهمیت تجارت زمینی با کشور های همسایه در شرایط جنگ و محاصره دریایی دو چندان می شود. آنچه در ۲۰ تا ۳۰ روز گذشته در مرزهای پاکستان رخ داده در شرایطی است که در گذشته، نقشه راه مبادلات تجاری با پاکستان بر سقف سالانه ۱۰ میلیارد دلار تأکید دارد.
مرزهای کشور باید به مزیت رقابتی تبدیل شوند
تداوم فعالیت مرزها و پیش‌بینی‌پذیری مقررات گمرکی برای صادرکنندگان اهمیت زیادی دارد. توقف ناگهانی تردد کامیون‌ها یا بسته‌شدن مرزها می‌تواند به فساد کالاهای فاسدشدنی، افزایش هزینه انبارداری، تأخیر در تحویل سفارش‌ها و از دست رفتن مشتریان خارجی منجر شود. پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران در گفتگو با تازه‌های اقتصاد، با اشاره به مشکلات تجارت زمینی با پاکستان و ضرورت آمادگی برای اختلال در مسیرهای تجاری گفت: باید کریدورهای حمل‌ونقل و مرزهای کشور را به مزیت رقابتی تبدیل کنیم؛ چراکه معطلی کامیون‌ها، مشکلات جابه‌جایی پول و تأخیر در تشریفات گمرکی می‌تواند قدرت رقابت کالاهای ایرانی را کاهش دهد.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: تبادل الکترونیکی اسناد، هماهنگ‌سازی رویه‌های گمرکی، توسعه حمل‌ونقل ریلی و ترکیبی و بررسی موانع صادراتی در هر مرز از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تسهیل تجارت کمک کند.
سنندجی همچنین با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه مشترک تجاری با هر یک از کشورهای همسایه اظهار کرد: باید متناسب با ظرفیت‌ها و نیازهای بازارهایی مانند پاکستان، عراق، ترکیه، افغانستان و کشورهای آسیای میانه برنامه‌ریزی کنیم تا در صورت بروز محدودیت در مسیرهای دریایی یا زمینی، امکان استفاده از مسیرهای جایگزین و تداوم صادرات وجود داشته باشد.
بسته ماندن مرزها در بلندمدت دوام نخواهد داشت
بسته ماندن مرزهای زمینی پاکستان به روی کالاهای تجاری ایران می‌تواند پیامدهایی فراتر از توقف چندروزه کامیون‌ها داشته باشد؛ از افزایش هزینه‌های صادرات و کاهش درآمد ارزی گرفته تا تضعیف جایگاه کالاهای ایرانی در بازار پاکستان. شدت این آثار به مدت انسداد، نوع کالاهای متوقف‌شده و امکان استفاده از مسیرهای جایگزین بستگی دارد. جهانبخش سنجابی شیرازی، عضو اتاق بازرگانی در گفتگو با تازه‌های اقتصاد، با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده در مسیرهای تجاری ایران با کشورهای همسایه، تأکید کزد: انسداد طولانی‌مدت مرزهای تجاری با منطق اقتصادی سازگار نیست و به نظر نمیرسد چنین محدودیت‌هایی در بلندمدت ادامه پیدا کند.
وی با بیان اینکه منافع اقتصادی کشورهای همسایه در نهایت بر تصمیم‌های سیاسی اثرگذار خواهد بود، گفت: روشن است که انسداد یک مرز، از جمله مسیرهای تجاری با پاکستان، نمی‌تواند در بلندمدت ادامه پیدا کند؛ چراکه منطق اقتصادی، استمرار مبادلات را ایجاب می‌کند.
عضو اتاق بازرگانی با اشاره به ظرفیت ایران برای توسعه تجارت از مسیرهای زمینی و ارتباط با کشورهای همسایه افزود: محدودیت در یک مسیر تجاری لزوماً به معنای توقف کامل مبادلات نیست و مسیرهای جایگزین و منافع مشترک اقتصادی می‌توانند زمینه ازسرگیری تجارت را فراهم کنند.
بر اساس این گزارش،اگرچه کارشناسان معتقدند بسته بودن مرزهای زمینی پاکستان دوام چندانی نخواهد داشت اما مشخص نیست چه زمانی مرزهای پاکستان مجددا به روی کامیون داران گشوده می شود.
نظر شما