به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، راندمان نیروگاه‌های حرارتی به‌عنوان یکی از منابع انرژی در ایران، دارای اهمیت و تأثیر زیادی بوده و نقش مهمی در تأمین انرژی کشور ایفا کرده‌اند. بر اساس آخرین آمار ارائه‌شده از سوی مسئولان، میانگین راندمان نیروگاه‌های حرارتی کشور از ۳۹.۵ به ۴۰ درصد رسیده است، اما علت پایین بودن راندمان نیروگاه‌ها در کشور ما چیست؟
دلایل متعددی بر چگونگی راندمان نیروگاه‌های حرارتی در ایران بستگی دارد که می‌توان مهم‌ترین عامل را در عدم سرمایه‌گذاری در این بخش اشاره کرد؛ چرا که تحریم‌های بین‌المللی سبب شده تا امکان واردات تجهیزات نیروگاهی نداشته باشیم و همین موضوع و عدم نوسازی نیروگاه‌های حرارتی، به مرور زمان تأثیرات خود را نمایان می‌کند و منجر به کاهش راندمان نیروگاهی می‌شود.
بهبود راندمان نیروگاهی در ایران به انجام راهکارهای جامع و مؤثر بستگی دارد. از جمله راهکارهای مؤثر در این زمینه می‌توان به راهبردهایی نظیر تسهیل مسائل مالی و توسعه و بهبود شبکه توزیع انرژی اشاره کرد. این دو مؤلفه تأثیرگذار هستند؛ چرا که با بهبود سیاست‌های مالی، بسترهای لازم برای سرمایه‌گذاران خارجی فراهم می‌شود و امکان نوسازی تجهیزات فراهم می‌شود که این امر بر توسعه و بهبود شبکه توزیع نیز اثرگذار است. به همین دلیل، این دو عامل را از مهم‌ترین عوامل افزایش راندمان نیروگاه‌ها در نظر گرفت.
افزایش نیم درصدی راندمان چقدر مهم است؟
مسعود مرادی، معاون راهبری تولید شرکت مادرتخصصی برق حرارتی، اعلام کرد: میانگین راندمان نیروگاه‌های حرارتی با ثبت رکوردی جدید به ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده است که این دستاورد تا انتهای سال منجر به صرفه‌جویی ۱.۲ میلیارد لیتر در سوخت مصرفی نیروگاه‌ها می‌شود.
وی افزود: میانگین راندمان نیروگاه‌های حرارتی با افزایش نیم‌درصدی نسبت به سال گذشته به رقم ۴۰ درصد رسیده است که این امر گامی مؤثر در بهینه‌سازی مصرف سوخت و افزایش پایداری تولید برق است.
وی بهره‌برداری از واحدهای گازی و بخار با راندمان بالا و جدید، بهبود آرایش تولید و بهره‌برداری حداقلی از واحدهای با راندمان پایین را جزو دلایل افزایش راندمان نیروگاه‌های حرارتی برشمرد و گفت: دستیابی به رکورد راندمان ۴۰ درصدی منجر به صرفه‌جویی ۶۰۰ میلیون لیتر در سوخت مصرفی نیروگاه‌ها از ابتدای سال تاکنون شده است که این رقم تا انتهای امسال به ۱.۲ میلیارد لیتر افزایش خواهد یافت.
چرا بازدهی نیروگاه‌ها مهم است؟
بازدهی نیروگاه‌ها از چند جهت اهمیت دارد که می‌توان به مسائل اقتصادی، زیست‌محیطی و پایداری شبکه اشاره کرد. مسائل اقتصادی از این جهت حائز اهمیت‌اند که هزینه تولید برق در ایران نسبت به فروش آن بسیار پایین است. یکی از اقدامات مؤثر برای کاهش این فاصله، توسعه نیروگاه‌های با راندمان بالاتر است. در نیروگاه‌های با راندمان بالاتر، سوخت کمتری مصرف می‌شود؛ در نتیجه، هزینه تولید هر کیلووات‌ساعت برق هم کاهش می‌یابد.
باید در نظر داشت که نزدیک به ۹۰ درصد نیروگاه‌های فعال در ایران با سوخت‌های فسیلی کار می‌کنند که سوزاندن آن‌ها باعث آلودگی هوا و آسیب به محیط زیست می‌شود؛ بنابراین، اگر راندمان نیروگاه بالا باشد، به سوخت کمتری نیاز است که باعث کاهش اثرات زیست‌محیطی هم می‌شود. در نهایت، نیروگاه‌های با راندمان بالاتر نقش مؤثری در حفظ پایداری شبکه برق دارند. در زمان‌های اوج مصرف یا اختلال در واحدهای تولیدی دیگر، این نیروگاه‌ها با همان میزان سوخت می‌توانند انرژی الکتریکی بیشتری را تولید و به سیستم تحویل دهند.
لزوم تبدیل نیروگاه‌های گازی به سیکل ترکیبی
بسیاری از کارشناسان معتقدند میانگین بالای راندمان نیروگاهی در کشور ما به‌واسطه نیروگاه‌های سیکل ترکیبی بوده است؛ در غیر این صورت، راندمان نیروگاهی در کشور ما چندان بالا نیست و هرچه زودتر باید نیروگاه‌های راندمان پایین از مدار تولید خارج شوند و نیروگاه‌های سیکل ترکیبی و تجدیدپذیر جایگزین آن‌ها شوند که آن هم نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلان است.
تبدیل وضعیت نیروگاه‌های حرارتی به سیکل ترکیبی می‌تواند از هدررفت گاز جلوگیری کند؛ چرا که با توجه به ناترازی که در حوزه انرژی وجود دارد، با افزایش راندمان نیروگاهی، خوراک کمتری برای تولید برق هم لازم است. البته باید در نظر داشت افزایش راندمان نیروگاهی به برنامه‌ای بلندمدت نیاز دارد که چگونگی روند افزایش راندمان در نظر گرفته شود.
مسیر افزایش راندمان از کجا می‌گذرد؟
افزایش پایدار راندمان نیروگاه‌های حرارتی به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ نیاز دارد. توسعه واحدهای سیکل ترکیبی در نیروگاه‌های واجد شرایط، نوسازی تجهیزات فرسوده، انجام تعمیرات اساسی، بهبود مدیریت بهره‌برداری و فراهم کردن منابع مالی برای سرمایه‌گذاری جدید از مهم‌ترین این اقدامات هستند.
همچنین، کاهش تلفات شبکه برق باید به‌عنوان اقدامی مکمل دنبال شود. هرچند کاهش تلفات شبکه به معنای افزایش مستقیم راندمان نیروگاه نیست، اما می‌تواند میزان برق موردنیاز برای تأمین مصرف‌کنندگان را کاهش دهد و در نتیجه، مصرف سوخت در کل زنجیره تأمین برق را پایین بیاورد.
در نهایت، رسیدن میانگین راندمان نیروگاه‌های حرارتی ایران به ۴۰ درصد را می‌توان گامی در جهت بهبود بهره‌وری دانست؛ اما تداوم این روند به سرمایه‌گذاری، اصلاح سازوکارهای اقتصادی و اجرای برنامه‌ای بلندمدت برای نوسازی ناوگان نیروگاهی وابسته است.
در شرایط ناترازی انرژی، افزایش راندمان نیروگاه‌ها دیگر صرفاً یک هدف فنی نیست؛ بلکه ابزاری برای مدیریت منابع گاز، کاهش هزینه تولید برق و بهبود امنیت انرژی کشور به شمار می‌رود. پرسش تعیین‌کننده این است که صنعت برق ایران با چه سرعت و هزینه‌ای می‌تواند ظرفیت‌های بالقوه صرفه‌جویی را به نتایج واقعی تبدیل کند.
بر اساس این گزارش، ابتدا باید عوامل گرفته‌شده نظیر تبدیل نیروگاه‌ها به نیروگاه‌های سیکل ترکیبی و تنوع سبد سوخت را در اولویت قرار داد و بسترهای سرمایه‌گذاری در این بخش را برای بخش خصوصی فراهم کرد تا بتوان به افزایش راندمان نیروگاهی امیدوار بود.
نظر شما