به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، اگرچه با بستن تعرفه‌های بالا برای واردات انواع لاستیک و تایر، در سالیان گذشته از تولید داخل در این عرصه حمایت شده است اما همچنان تولیدکنندگان این حوزه گلایه‌هایی از موانع متعدد مانند قیمت‌گذاری دستوری دارند. حال چند روزی است مصطفی تنها، سخنگوی صنعت تایر از واگذاری اختیار تعیین قیمت به تولیدکنندگان تایر سواری از حفظ سقف سود ۱۷ درصدی خبر داده و این تصمیم را ابزاری کلیدی برای مهار بازار سیاه و ایجاد «جسارت عملیاتی» در مدیران کارخانه‌ها برشمرده است.
وی در روزهای گذشته در گفتگو با رسانه‌ها چنین اعلام کرده بود که در هفت ماهه نخست امسال، صنعت تایر با افت ظرفیت تولیدی در حدود ۳۰ درصد مواجه شد که عمده دلایل آن ناشی از شرایط خاص، افزایش شدید و غیرقابل‌پیش‌بینی هزینه‌های تولید و به‌ویژه مشکلات مربوط به حوزه حمل‌ونقل مواد اولیه و زنجیره تامین بود.
سخنگوی صنعت تایر در عین حال خاطرنشان کرده بود: اگر مدیر کارخانه‌ای برای جلوگیری از توقف تولید، ماده اولیه را با هر قیمتی وارد می‌کرد، با موانع ساختار قیمت‌گذاری مواجه می‌شد؛ بنابراین ناگزیر بود وقت زیادی را صرف جست‌وجوی روش‌های طولانی اما ارزان‌تر کند. این نوع مدیریت محافظه‌کارانه در نهایت به افت ظرفیت تولید و تلف شدن زمان منجر می‌شد.
وی در نهایت نیز بابت تفویذ اختیار در زمینه قیمت‌گذاری تایر از مسئولان درخواست کرده بود؛ که پس از این درخواست با در نظر گرفتن چارچوبی خاص اختیارات مربوطه تفویذ شد.
نکته جالب اینکه تنها دو روز پس از اظهارات سخنگوی صنعت تایر؛ جمال میرزایی، رئیس انجمن صنعت تایر در گفتگو با رسانه‌ها چنین اعلام کرد که مشکل افت تولید تایر مربوط به ماه‌های ابتدایی سال بوده و در سه ماه گذشته تولیدات این حوزه سیر صعودی داشته است. به گفته جمال میرزایی «تولید در سه ماه اخیر روند افزایشی داشته و رشد آن به حدود ۳۷ درصد رسیده است.»
وضعیت تولید لاستیک سواری بحرانی نیست
اما با توجه به افزایش قابل توجه قیمت انواع تایر خودرو این روزها مردم هم گلایه‌های متعددی دارند. رئیس انجمن صنعت تایر در توجیه این مسئله به نکات مختلفی از جمله افزایش بهای مواد اولیه این صنعت با بالا رفتن قیمت نفت اشاره و تاکید کرد: در سال‌جاری در سایزهای پرمصرف تایرهای سواری با کمبود قابل‌توجهی مواجه نبودیم و اگر روند تولید آسیب نبیند و اختلال تازه‌ای در فعالیت کارخانه‌ها ایجاد نشود، بازار تایر سواری با بحران مواجه نخواهد شد. برآورد من به عنوان رئیس انجمن این است که در بخش تایر سواری، کمبود بحرانی نخواهیم داشت.
میرزایی البته در مورد لاستیک خودروهای سنگین وضعیت را متفاوت دانسته و اظهار کرد در بخش تایر خودروهای سنگین تنها حدود ۴۰ درصد نیاز کشور از طریق تولید داخل تأمین می‌شود و در تولید تایرهای باری و اتوبوسی با مشکلاتی مواجه هستیم. در این زمینه نیز طی روزهای گذشته محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت ورود کرده و از تصمیم برای فراهم شدن امکان واردات یک جفت لاستیک برای خودروهای سنگین فعال در حمل بار برون‌مرزی خبر داد. البته هنوز جزئیاتی از این طرح منتشر نشده و این تصمیم در حد وعده باقی مانده است.
قیمت نجومی لاستیک در بازار
حال با تمام اتفاقات رخ داده و تصمیمات اخذ شده، همچنان قیمت انواع تایر در بازار به نرخی نجومی رسیده و چهار حلقه لاستیک ایرانی برای خودروهای سواری حدود ۴۷ میلیون تومان خرج روی دست رانندگان می‌گذارد. حتی اگر آنقدر خوش شانس باشید که بتوانید تایر دولتی تهیه کنید کمترین قیمتی که برای یک جفت تایر اعلام شده بالغ بر ۱۱ میلیون تومان است که همین قیمت حداقلی هم بر اساس مدل و سایز قیمتی متفاوت پیدا می‌کند.
اواخر مهرماه امسال اعلام شد که در پی برنامه‌ریزی برای تنظیم بازار لاستیک و روغن موتور و تسهیل دسترسی مصرف‌کنندگان به این محصولات، طرح عرضه مستقیم این کالاها از اول آبان‌ماه به‌صورت آزمایشی در ۳۰۰ نقطه تهران آغاز می‌شود. بر این اساس قرار بود لاستیک مورد نیاز از تولیدکنندگان داخلی و روغن موتور از چهار کارخانه اصلی تامین و از طریق تعاونی‌های مرتبط در اختیار واحدهای صنفی دارای مجوز قرار گیرد تا این محصولات با نظارت اتحادیه و بر اساس قیمت تعیین‌شده از سوی کارخانه‌ها، با احتساب سهم محدود توزیع، به دست مصرف‌کنندگان برسد.
با این حال، پس از اعلام آغاز طرح، موضوع نحوه اجرای آن و میزان دسترسی مردم به مراکز عرضه در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و بر اساس برخی اظهارات صورت گرفته تاکنون در تهران حدود ۱۵۰ مرکز به عرضه لاستیک دولتی اقدام کرده‌اند.
در این شرایط برخی هم اقدام به فروش اینترنتی لاستیک دولتی کرده‌اند تا مردم را از صف‌های نسبتا طولانی نیمه شب و شش صبح نجات دهند و جالب اینکه حتی با کمک برخی پلتفرم‌ها امکان خرید اعتباری و پرداخت در چند قسط نیز فراهم کرده‌اند. با اینهمه همچنان بار سنگین هزینه‌های لاستیک بر دوش بخش قابل توجهی از دارندگان خودرو سنگینی می‌کند.
حالا که پس از سالها انتقاد از قیمت‌گذاری دستوری، سیاست‌گذار دست تولیدکنندگان را برای تعیین نرخ باز گذاشته انتظار آن است مردم در تامین نیازهای خود با مشکل کمتری مواجه شوند. در گذشته تولیدکنندگان نسبت به اختلاف ۶۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت تایر در کارخانه و بازار گلایه داشتند و حال رئیس انجمن صنعت تایر چنین اعلام کرده که با خروج تایر از قیمت‌گذاری دستوری و دسترسی بهتر کارخانه‌ها به منابع مالی، انتظار می‌رود تولید این محصول تا پایان سال ۲۵ درصد افزایش پیدا کند. به گفته میرزایی، با اجرای این سیاست، فاصله قیمت کارخانه و بازار نیز کاهش خواهد یافت.
لزوم مبارزه با مافیای لاستیک
این در حالیست که حداقل در حوزه لاستیک خودروهای سنگین طی روزهای گذشته شاهد انتقاداتی نیز بوده‌ایم و زهرا سعیدی سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس از شکل‌گیری شبکه‌های فساد در این بازار خبر داده و خواستار برخورد فوری قوه قضائیه با عوامل آن شده است.
به گفته سعیدی، معاونت بازرگانی وزارت صمت و وزارت راه و شهرسازی باید نظارت موثرتری بر روند واردات لاستیک داشته باشند. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد برخی واردکنندگان با وجود دریافت ارز برای واردات، کالا را در موعد مقرر وارد نمی‌کنند و مشکلاتی مانند دشواری مسیرهای حمل‌ونقل و افزایش هزینه کانتینر را بهانه قرار می‌دهند.
به گفته این نماینده مجلس دولت باید تضامین محکمی از واردکنندگان دریافت کند تا لاستیک در زمان تعیین‌شده و با قیمت واقعی به پایانه‌های حمل‌ونقل برسد.
نظر شما