به گزارش تازه‌های اقتصاد، سابقه دریافت عوارض خروج از مرزهای مناطق آزاد به بیش از سه دهه پیش بازمیگردد. قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی مصوب سال ۱۳۷۲، به سازمان‌های این مناطق اجازه داد با تصویب مراجع قانونی، در مقابل ارائه خدمات و امکانات مشخص از اشخاص حقیقی و حقوقی عوارض دریافت کنند. در این مصوبه مقرر شده بود عوارض خروج را وجوهی دانسته که سازمان منطقه آزاد از اشخاصی دریافت می‌کند که از مرز آن منطقه به مقصد خارج از کشور سفر می‌کنند. ماده ۳ نیز مقرر کرده است که عوارض موضوع این آیین‌نامه به حساب درآمد منطقه منظور شود.

اصل تعلق عوارض خروج به مناطق آزاد از سال‌ها قبل در مقررات پیش‌بینی شده بود. بند «ت» ماده ۲ آیین‌نامه اجرایی اخذ عوارض، دریافت عوارض خروج از مرزهای این مناطق را پیش‌بینی کرده و ماده ۳ نیز مقرر کرده است که وجوه دریافتی به حساب درآمد منطقه منظور شود. البته این ماده صراحتاً الزام نکرده که عوارض از ابتدا مستقیماً به حساب بانکی اختصاصی هر منطقه واریز شود. تبصره ۲ ماده ۳۱ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب ۱۴۰۰ نیز مقررات ویژه عوارض خروج مناطق آزاد را به رسمیت شناخته است. با این حال، طبق اعلام دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد، وجوه وصول‌شده پیش از اجرای سازوکار جدید به خزانه‌داری کل واریز می‌شد و سازمان‌های مناطق آزاد دسترسی مستقیم به آن نداشتند.

حالا معصومه حجتی، مدیر امور نهادهای اقتصادی دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی اعلام کرد که ۱۸ منطقه آزاد کشور به سامانه عوارض خروج متصل شدند تا از این پس درآمد حاصل از خروج مسافران از مرزهای این مناطق، به‌جای واریز به خزانه‌داری کل، مستقیماً به حساب اختصاصی هر منطقه منتقل شود.

پیگیری برای دریافت عوارض خروج پیش از این نیز در برخی مناطق سابقه داشت. یازدهم مهرماه ۱۴۰۵، حسین گروسی، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد ماکو، اعلام کرد حدود ۶۰۰ میلیارد تومان عوارض خروج از مرز بازرگان که به خزانه دولت واریز شده بود، پس از پیگیری از وزارت اقتصاد به این منطقه بازگردانده شد. اکنون اتصال ۱۸ منطقه آزاد به سامانه عوارض خروج، امکان واریز مستقیم این درآمد را فراهم کرده است. این تغییر به‌خودی‌خود عوارض تازه‌ای ایجاد نمی‌کند، بلکه نحوه وصول و دسترسی به درآمد موجود را اصلاح می‌کند.

سامانه جدید امکان تعیین مرز خروجی، انتخاب نوع سفر شامل زمینی، هوایی و دریایی و مشخص کردن هدف سفر را فراهم کرده است. برای هر منطقه آزاد نیز لینک و کد QR اختصاصی ایجاد شده تا مسافران از طریق آن عوارض خود را پرداخت کنند. امکان مدیریت فرآیند استرداد عوارض نیز در این سامانه پیش‌بینی شده است.

حجتی همچنین از پیگیری راه‌اندازی داشبورد مدیریتی برای رصد برخط درآمدها و اطلاعات مناطق آزاد خبر داده است. این بخش هنوز در دست اقدام قرار دارد و قرار است پس از راه‌اندازی، امکان پایش دقیق‌تر فرآیند دریافت و استرداد عوارض را فراهم کند.