سید فرهنگ حسینی، کارشناس بازارهای مالی، در گفت‌وگو با خبرنگار تازه‌های اقتصاد، با تشریح ویژگی‌های اوراق سلف موازی استاندارد سکه اظهار کرد: بانک مرکزی ۱۰۰ هزار قطعه سکه طلای ضرب سال ۱۳۸۶ را در قالب اوراق سلف موازی استاندارد، با سررسید سه‌ماهه و تضمین حداقل بازدهی ۷ درصدی عرضه کرده است. این ساختار، اوراق سلف را از ابزاری صرفاً برای پیش‌خرید به ابزاری برای سرمایه‌گذاری در طلا تبدیل می‌کند که در شرایط کنونی، در کنار امکان تحویل فیزیکی، از کف بازدهی برخوردار است.

حسینی گفت: سکه فیزیکی، مالکیت ملموس و فوری را فراهم می‌کند، اما هزینه‌های پنهانی مانند حباب قیمتی، هزینه نگهداری، ریسک سرقت و دشواری اثبات اصالت دارد. نقدشوندگی آن نیز به حضور در بازار فیزیکی و پذیرش تخفیف هنگام فروش وابسته است.

این کارشناس بازارهای مالی تصریح کرد: گواهی سپرده سکه و شمش طلا، مالکیت دارایی اصالت‌سنجی‌شده در خزانه بورس را منتقل می‌کنند، از مالیات معاف‌اند و به‌طور پیوسته در بازار ثانویه معامله می‌شوند. با این حال، فاقد تضمین بازدهی هستند و قیمت آنها تابع نوسانات بازار است.

حسینی تأکید کرد: اوراق سلف موازی سکه بانک مرکزی، ترکیبی متفاوت ارائه می‌دهد. از یک سو، امکان دریافت فیزیکی سکه در سررسید را حفظ می‌کند و از سوی دیگر، با اختیار فروش ۷ درصدی، کف بازدهی را برای خریدار تضمین می‌کند. این تضمین ریالی می‌تواند سپری در برابر افت قیمت سکه ناشی از کاهش قیمت اونس طلا یا نرخ دلار در دوره سه‌ماهه باشد.

وی خاطرنشان کرد: سه ویژگی، مزیت‌های اوراق سلف موازی استاندارد سکه را مشخص می‌کند. نخست، تضمین بازدهی است؛ به گفته حسینی، هیچ‌یک از دو ابزار دیگر چنین کف بازدهی‌ای ندارند. دوم، تحویل فیزیکی است؛ بانک مرکزی این تعهد را بر عهده دارد و دارنده می‌تواند در سررسید سکه را دریافت کند. این ویژگی در گواهی سپرده نیز وجود دارد، اما همراهی آن با تضمین بازدهی، اوراق سلف را برای سرمایه‌گذار جذاب‌تر می‌کند. سوم، وجود بازار ثانویه است که امکان معامله پیش از سررسید را فراهم می‌کند، نقدشوندگی را افزایش می‌دهد و سرمایه‌گذار را از انتظار اجباری سه‌ماهه بی‌نیاز می‌سازد.

وی افزود: با این حال، دو محدودیت می‌تواند از اثرگذاری کامل این ابزار بکاهد. نخست، دسترسی صندوق‌های سرمایه‌گذاری است؛ اگرچه صندوق‌های طلا مجاز به خرید این اوراق هستند، امکان تحویل فیزیکی سکه برای آنها فراهم نیست.

این کارشناس بازارهای مالی خاطرنشان کرد: محدودیت دوم، قابلیت انتقال به انبار بورس کالا است. اگر اوراق سلف در سررسید قابلیت تبدیل به گواهی سپرده سکه بورس کالا را داشته باشد، دارنده می‌تواند بدون تحویل فیزیکی، دارایی خود را در خزانه نگهداری کند. این ویژگی می‌تواند هزینه‌ها و ریسک‌های تحویل را کاهش دهد.

حسینی اظهار داشت: در مجموع، اوراق سلف سکه با تضمین ۷ درصدی، امکان تحویل فیزیکی و نقدشوندگی در بازار ثانویه، ترکیبی از بازدهی، امنیت و انعطاف‌پذیری را ارائه می‌دهد و می‌تواند گزینه‌ای جذاب در مقایسه با خرید سکه فیزیکی و گواهی سپرده سکه و طلا در بورس کالا باشد.

وی خاطرنشان کرد: بازار طلا و ارز ایران طی سال‌های اخیر شاهد تقاضای فزاینده‌ای با انگیزه حفظ ارزش دارایی در برابر تورم و کاهش ارزش پول ملی بوده است. انتشار اوراق سلف موازی استاندارد سکه از سوی بانک مرکزی، با سررسید سه‌ماهه و تضمین بازدهی ۷ درصدی، پاسخی سیاست‌گذارانه به این ساختار تقاضاست. منطق اقتصادی این ابزار را باید در چارچوب بهادارسازی تقاضای احتیاطی تحلیل کرد.

این کارشناس بازارهای مالی یادآور شد: بخش قابل توجهی از تقاضا در بازار ارز، نه برای مصارف تجاری، بلکه با هدف پوشش ریسک کاهش ارزش پول ملی شکل می‌گیرد. این گروه از متقاضیان به دنبال دارایی‌هایی با همبستگی مثبت با تورم هستند و طلا و ارز هر دو از جمله گزینه‌های مورد توجه در این زمینه‌اند. اوراق سلف سکه با پیوند دادن بازدهی به قیمت سکه، به این دسته از سرمایه‌گذاران امکان می‌دهد بدون ورود مستقیم به بازار فیزیکی ارز یا سکه، سبد دارایی خود را در برابر تورم پوشش دهند.

حسینی با اشاره به اثرگذاری اوراق سلف موازی استاندارد سکه بانک مرکزی بر بازار ارز گفت: اثرگذاری این ابزار بر بازار ارز از دو کانال انجام می‌شود. کانال نخست، انتقال تقاضای سفته‌بازانه است؛ بخشی از نقدینگی که در نبود این ابزار ممکن بود راهی بازار ارز شود، اکنون می‌تواند مقصدی رسمی و شفاف داشته باشد. کانال دوم، کاهش فشار ناشی از تقاضای ارز است. هرچه تقاضای سرمایه‌ای کمتری به سمت خرید دلار و سکه فیزیکی هدایت شود، فشار بر بانک مرکزی برای تأمین ارز نیز می‌تواند کاهش یابد.

وی افزود: با این حال، نباید اثرگذاری این ابزار را مطلق دانست. تقاضای تجاری ارز، شامل نیاز واردکنندگان و فعالان اقتصادی، با هیچ ابزار مالی مبتنی بر طلا قابل جایگزینی نیست و همچنان به تأمین مستقیم ارز نیاز دارد. همچنین، اثر اوراق سلف بر انتظارات تورمی به میزان اعتماد سرمایه‌گذاران به تعهدات بانک مرکزی و نحوه ایفای این تعهدات در سررسید وابسته است.

این کارشناس بازارهای مالی در پایان تأکید کرد: در مجموع، اوراق سلف موازی استاندارد سکه بانک مرکزی می‌تواند به کاهش تقاضای سفته‌بازانه ارز و طلا و تثبیت کوتاه‌مدت قیمت ارز کمک کند.

خبرنگار: مرتضی ابراهیمی