محمدحسن روشنک، عضو هیات‌رئیسه اتاق بازرگانی خراسان رضوی: نوسانات اخیر نرخ ارز را نمی‌توان صرفاً با متغیرهای اقتصادی توضیح داد. به اعتقاد من، آنچه امروز در بازار ارز و طلا شاهد هستیم، بیش از آنکه ناشی از کمبود ارز یا مشکلات بنیادی اقتصاد باشد، تحت تأثیر فضای سیاسی و امنیتی،نگرانی مردم و کاهش اعتماد نسبت به آینده و حفظ ارزش دارایی‌ها قرار دارد.

در یک ماه گذشته، فعالان اقتصادی خراسان نیز بر این باور بوده‌اند که جهش اخیر نرخ ارز ارتباط مستقیمی با متغیرهای واقعی اقتصاد ندارد. بخشی از این شرایط به مسائل سیاسی و امنیتی بازمی‌گردد؛ به‌ویژه اینکه عده‌ای اجازه ندادند توافقنامه خوبی که در اسلام‌آباد شکل گرفته بود، به مرحله اجرا برسد و همین مسئله بر فضای عمومی و انتظارات مردم اثر گذاشت.

اگر افزایش نرخ ارز صرفاً ناشی از تورم و عوامل بنیادی اقتصاد بود، باید آثار آن را در سایر بازارهای دارایی نیز مشاهده می‌کردیم. در حالی که چنین تناسبی میان افزایش نرخ ارز و سایر بازارها وجود ندارد؛ بنابراین بخش قابل توجهی از وضعیت فعلی را باید ناشی از تورم انتظاری، نگرانی و تلاش مردم برای حفظ ارزش دارایی‌های خود دانست.

در چنین شرایطی، صحبت رئیس‌کل بانک مرکزی در نشست با فعالان اقتصادی خراسان درباره نحوه حمایت از تولید، به نظر من کاملاً درست است. حمایت از تولید و تأمین مالی بنگاه‌ها ضروری است، اما این حمایت باید به شکلی انجام شود که به افزایش بی‌ضابطه نقدینگی و در نتیجه تشدید تورم منجر نشود. نمی‌توان برای حل مشکل تأمین مالی تولید، منابع جدیدی را بدون توجه به آثار پولی آن وارد اقتصاد کرد و انتظار داشت همزمان تورم نیز کنترل شود.

به همین دلیل، بانک مرکزی باید منابع موجود را به سمت فعالیت‌های مولد و بنگاه‌هایی هدایت کند که واقعاً به سرمایه در گردش و تأمین مالی نیاز دارند. در این صورت می‌توان هم از تولید حمایت کرد و هم مانع از آن شد که تسهیلات بانکی به عاملی برای افزایش نقدینگی و تورم تبدیل شود.

از سوی دیگر، یکی از مسائل مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد، بازگرداندن اعتماد مردم به شبکه بانکی و پول ملی است. امروز بخشی از مردم برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به سمت ارز، طلا و سایر دارایی‌ها می‌روند. اگر مردم اطمینان داشته باشند که سپرده‌هایشان در بانک علاوه بر دریافت سود، از کاهش ارزش نیز مصون می‌ماند، انگیزه برای خروج منابع از شبکه بانکی کاهش پیدا می‌کند.

پیشنهاد من این است که بانک مرکزی سازوکاری برای حفظ و بیمه ارزش واقعی سپرده‌های مردم ایجاد کند؛ به این معنا که سپرده‌گذار علاوه بر سود بانکی، در صورت کاهش ارزش پول ملی، از سازوکاری برای جبران این کاهش برخوردار باشد. چنین سیاستی می‌تواند بخشی از منابعی را که امروز به سمت بازار ارز و طلا می‌رود، دوباره به شبکه بانکی بازگرداند.

واقعیت این است که بخشی از شرایط فعلی اقتصاد، ناشی از تورم انتظاری و نگرانی از آینده است. وقتی مردم نسبت به حفظ ارزش پول خود اطمینان نداشته باشند، طبیعی است که به دنبال دارایی‌های جایگزین بروند؛ بنابراین کنترل بازار ارز فقط با عرضه ارز یا سیاست‌های کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست؛ بلکه باید همزمان اعتماد مردم به پول ملی و شبکه بانکی تقویت شود.

بنابراین سیاست‌گذار پولی باید میان دو هدف مهم یعنی حمایت از تولید و کنترل تورم تعادل ایجاد کند. تسهیلات باید به سمت تولید هدایت شود، اما بدون آنکه نتیجه آن افزایش نقدینگی و تشدید تورم باشد. در کنار آن، ایجاد اطمینان برای سپرده‌گذاران و حفظ ارزش دارایی‌های آنها می‌تواند به بازگشت منابع به شبکه بانکی و کاهش فشار بر بازارهای ارز و طلا کمک کند.