به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، نشست خبری «کیف پول ایران» با حضور محمدرضا مانی‌یکتا، مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی و محمدصادق محبوبی، مدیرعامل شاپرک برگزار شد.

در این نشست محمدرضا مانی یکتا با اشاره به ضرورت تنوع‌بخشی به زیرساخت‌های پرداخت کشور، اظهار کرد: وابستگی بالای نظام پرداخت به شبکه پرداخت کارتی و افزایش تهدیدات سایبری، ضرورت ایجاد زیرساخت‌های مکمل و مستقل را بیش از گذشته نمایان کرده است.

وی افزود: در همین راستا، بانک مرکزی توسعه خدمت «کیف پول ایران» را به‌عنوان یکی از سیاست‌های جدی خود در حوزه نظام‌های پرداخت دنبال می‌کند.

مانی‌یکتا با بیان اینکه یکی از محورهای اصلی این طرح، بازتعریف نقش کیف پول‌ها در شبکه بانکی است، گفت: بانک مرکزی در حال بازطراحی مقررات مربوط به ارائه خدمات کیف پول است و در بخش‌هایی که به دلیل اهمیت و جایگاه خدمات پرداخت، نیاز به ورود رگولاتور وجود دارد، زیرساخت‌های لازم را نیز فراهم خواهد کرد.

مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی تأکید کرد: کیف پول ایران قرار نیست جایگزین کیف پول‌های موجود یا مدل‌های کسب‌وکاری کیف پول‌های حلقه‌بسته شود، بلکه به‌عنوان مکمل منظومه نظام پرداخت کشور فعالیت خواهد کرد.

وی با اشاره به کاربرد اصلی این خدمت گفت: کیف پول ایران در حوزه تراکنش‌های خرد و کم‌ریسک نقش پررنگی خواهد داشت و در حال حاضر دسترسی به این خدمت از دو مسیر اصلی، یعنی برنامک‌های ارائه‌دهندگان خدمات کیف پول و پرداخت و همچنین کانال‌های USSD، فراهم شده است.

مانی‌یکتا ادامه داد: تاکنون حداقل ۱۰ ارائه‌دهنده اصلی خدمات کیف پول و پرداخت در کشور برای ارائه خدمت کیف پول ایران تجهیز شده‌اند و کاربران می‌توانند از طریق این خدمات به کیف پول ایران دسترسی داشته باشند.

وی با اشاره به امکان استفاده از کیف پول ایران در شرایط اختلال یا محدودیت در شبکه‌های ارتباطی گفت: با توجه به پیش‌بینی کانال‌های USSD، حتی در صورت ایجاد محدودیت در شبکه ارتباطی یا داده، امکان دسترسی به خدمت کیف پول ایران از طریق ساده‌ترین بستر ارتباطی فراهم خواهد بود.

مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی درباره نحوه استفاده از کیف پول ایران توضیح داد: این خدمت با هدف ساده‌سازی انتقال وجه طراحی شده و کاربر برای انتقال وجه به فرد دیگر، صرفاً به شماره تلفن همراه دریافت‌کننده و مبلغ تراکنش نیاز دارد و نیازی به وارد کردن اطلاعات کارت، رمز پویا، شماره شبا و سایر اطلاعات پیچیده بانکی نیست.

مانی‌یکتا همچنین از برنامه‌ریزی برای استفاده از کیف پول ایران در پرداخت بخشی از حقوق، مزایا و مستمری برخی حقوق‌بگیران دستگاه‌های اجرایی خبر داد و گفت: با تأکید دولت، برنامه‌ریزی شده است که بخشی از این پرداخت‌ها از طریق کیف پول ایران انجام شود.

وی افزود: همچنین در حال برنامه‌ریزی هستیم تا با تأیید و انتخاب خود کاربران، امکان دریافت بخشی از مبلغ یارانه از طریق کیف پول ایران فراهم شود.

مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی هدف اولیه از این اقدامات را آموزش، اطلاع‌رسانی، آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی درباره نحوه استفاده از کیف پول ایران عنوان کرد و گفت: دریافت این منابع در کیف پول کاملاً اختیاری است و کاربران می‌توانند در هر زمان، کل موجودی کیف پول خود را به هر یک از حساب‌های فعال خود در شبکه بانکی منتقل کنند.

مانی‌یکتا تأکید کرد: بنابراین منابع کاربران در یک مسیر محدود محبوس نخواهد شد و امکان انتقال موجودی کیف پول به حساب بانکی برای آنها فراهم است.

در ادامه محمدصادق محبوبی، مدیرعامل شاپرک، در خصوص اهداف ایجاد کیف پول ایران اظهار کرد: راه‌اندازی کیف پول ایران با هدف رقابت با کیف پول‌های موجود در بازار انجام نشده و قرار است از زیرساخت‌های موجود شرکت‌های پرداخت (PSP) و شبکه پذیرندگی آنها برای توسعه این خدمت استفاده شود.

وی افزود: در حال حاضر برنامه‌ای برای اتصال مستقیم پذیرندگان بزرگ و فعال به کیف پول ایران وجود ندارد و توسعه شبکه پذیرندگی این خدمت از طریق کسب‌وکارهایی که در حال حاضر دارای شبکه پذیرندگی هستند، از جمله شرکت‌های PSP و فین‌تک‌های بزرگ، انجام خواهد شد.

محبوبی با اشاره به سقف‌های در نظر گرفته‌شده برای کیف پول ایران گفت: با توجه به اینکه هدف اصلی این خدمت، انجام تراکنش‌های خرد است، قرار نیست کاربران مبالغ بزرگ را در کیف پول ایران نگهداری کنند یا این خدمت جایگزین سایر ابزارهای پرداخت شود.

مدیرعامل شاپرک ادامه داد: در برنامه فعلی، سقف مانده کیف پول ایران حدود ۱۵ میلیون تومان و سقف هر تراکنش ۵ میلیون تومان در نظر گرفته شده است. کف مبلغ تراکنش نیز حدود ۱۰ هزار تومان تعیین شده است.

وی همچنین درباره کاربرد کیف پول ایران در شرایط بحران توضیح داد: برخی مطالب تبلیغاتی درباره این خدمت، این تصور را ایجاد کرده بود که کیف پول ایران صرفاً برای شرایط بحران طراحی شده است؛ در حالی که چنین نیست.

محبوبی تأکید کرد: کیف پول ایران قرار است در شرایط عادی نیز به ارائه خدمت ادامه دهد و به یکی از ابزارهای مورد استفاده روزمره مردم تبدیل شود. استفاده از این زیرساخت در شرایط بحران، یکی از مزیت‌ها و کارکردهای آن است، اما کاربرد آن به این شرایط محدود نمی‌شود.

در ادامه این نشست مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی در پاسخ به سوالات خبرنگاران جزئیات بیشتری از نحوه فعالیت این زیرساخت، شیوه اتصال کیف پول‌های موجود، سقف تراکنش‌ها، مدل نگهداری منابع و تفاوت آن با پروژه ریال دیجیتال را تشریح کرد.

مانی‌یکتا با اشاره به نحوه اتصال کیف پول‌های موجود به کیف پول ایران گفت: تارا، اسنپ‌پی، اوانو، جیب جت، آپ، ۷۸۰، روبیکا، تاپ و ۷۲۴ از جمله ارائه‌دهندگانی هستند که امکان استفاده از کیف پول ایران را فراهم کرده‌اند و این فهرست در حال توسعه است.

به گفته وی، هر یک از این ارائه‌دهندگان در زیست‌بوم خود شبکه‌ای از پذیرندگان دارند و کاربران می‌توانند هنگام خرید کالا یا دریافت خدمات از پذیرندگان این مجموعه‌ها، گزینه کیف پول ایران را برای پرداخت انتخاب کنند و مبلغ از موجودی کیف پول ایران آنها کسر شود.

کیف پول ایران؛ زیرساخت هم‌پذیرندگی

مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی تأکید کرد که کیف پول ایران یک ابزار کسب‌وکاری برای رقابت با کیف پول‌های بخش خصوصی نیست، بلکه یک زیرساخت پایه برای ایجاد هم‌پذیرندگی میان کیف پول‌های مختلف است.

وی توضیح داد: در بسیاری از نظام‌های پرداخت دنیا، رگولاتور برای تسهیل هم‌پذیرندگی وارد می‌شود و زیرساختی ایجاد می‌کند که سرویس‌دهندگان مختلف بتوانند با یکدیگر تعامل داشته باشند.

بر این اساس، کاربر مجبور نخواهد بود برای استفاده از خدمات مختلف، موجودی خود را در چند کیف پول نگهداری کند؛ بلکه می‌تواند یک موجودی در کیف پول ایران داشته باشد و از آن در زیست‌بوم ارائه‌دهندگان مختلف استفاده کند.

مانی‌یکتا گفت کیف پول‌هایی که الزامات تعیین‌شده را داشته باشند، امکان اتصال به این زیرساخت را خواهند داشت و موجودی کیف پول ایران می‌تواند در اختیار زیست‌بوم‌های مختلف قرار گیرد.

کیف پول ایران فقط برای شرایط بحران نیست

وی همچنین درباره تصور ایجادشده مبنی بر اینکه کیف پول ایران صرفاً برای شرایط بحران و اختلال شبکه پرداخت طراحی شده است، گفت: این خدمت در شرایط عادی نیز به فعالیت خود ادامه خواهد داد و هدف این است که به یکی از ابزارهای روزمره پرداخت مردم تبدیل شود.

به گفته مانی‌یکتا، استفاده از کیف پول ایران در شرایط بحران یکی از مزیت‌های این زیرساخت است، اما کاربرد آن به چنین شرایطی محدود نمی‌شود.

سقف موجودی ۱۵ میلیون تومان

محمدصادق محبوبی، مدیرعامل شاپرک نیز در این نشست درباره سقف‌های تعیین‌شده برای کیف پول ایران گفت: با توجه به اینکه هدف این خدمت انجام تراکنش‌های خرد است، قرار نیست مبالغ بزرگ در کیف پول ایران نگهداری شود یا این خدمت جایگزین سایر ابزارهای پرداخت باشد.

بر اساس توضیحات وی، سقف مانده کیف پول ایران حدود ۱۵ میلیون تومان، سقف هر تراکنش ۵ میلیون تومان و کف مبلغ تراکنش حدود ۱۰ هزار تومان تعیین شده است.

مانی‌یکتا نیز توضیح داد که سقف ۱۵ میلیون تومانی در تراکنش‌های انتقالی اعمال می‌شود و اگر موجودی کیف پول به این سقف رسیده باشد، انتقال وجه جدید به آن امکان‌پذیر نخواهد بود.

وی تأکید کرد تراکنش در این شرایط به‌صورت ناقص انجام نمی‌شود؛ بلکه اگر تراکنش با سقف موجودی مواجه شود، به‌طور کامل متوقف و پیام خطا به کاربر اعلام خواهد شد.

شارژ کیف پول بدون کارمزد

مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی همچنین تأکید کرد که کاربران برای شارژ کیف پول، انتقال وجه یا انجام خرید از طریق کیف پول ایران، در حال حاضر کارمزدی پرداخت نمی‌کنند.

وی گفت: کاربر می‌تواند از طریق کد USSD یا برنامک‌های ارائه‌دهندگان، کیف پول خود را شارژ کند. در زمان شارژ، مبلغ موردنظر از حساب بانکی کاربر به حساب مربوطه نزد بانک مرکزی منتقل می‌شود.

به گفته مانی‌یکتا، تا زمانی که کاربر از موجودی خود برای خرید یا انتقال استفاده نکرده باشد، منابع در این ساختار نگهداری می‌شود و در انتقال وجه میان کاربران کیف پول ایران نیز لزوماً جابه‌جایی منابع میان حساب‌های بانکی رخ نمی‌دهد.

امکان برداشت موجودی به حساب بانکی

مانی‌یکتا با اشاره به امکان خروج منابع از کیف پول گفت: کاربر هر زمان که بخواهد می‌تواند کل یا بخشی از موجودی کیف پول خود را به یکی از حساب‌های بانکی فعال خود منتقل کند.

در حال حاضر، تسویه این منابع از طریق سامانه پایا انجام می‌شود و برنامه‌ریزی برای افزایش تعداد چرخه‌های تسویه در طول روز نیز در حال بررسی است تا زمان دسترسی کاربران به منابع کاهش یابد.

USSD؛ مسیر جایگزین برای کیف پول ایران

یکی از مسیرهای دسترسی به کیف پول ایران، کد دستوری USSD اعلام شده است. مانی‌یکتا گفت این مسیر جایگزین برای شرایطی است که کاربر نخواهد یا نتواند از برنامک‌ها استفاده کند و در مسیر عادی خرید، کاربر الزاماً درگیر USSD نخواهد بود.

از طریق این مسیر، کاربر می‌تواند با وارد کردن شماره تلفن همراه گیرنده و مبلغ، انتقال وجه انجام دهد. همچنین مشاهده موجودی، سه گردش آخر و انتقال موجودی به حساب بانکی نیز از طریق USSD امکان‌پذیر خواهد بود.

پرداخت بخشی از حقوق و یارانه با کیف پول ایران

مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی همچنین از برنامه‌ریزی برای پرداخت بخشی از حقوق، مزایا و مستمری برخی حقوق‌بگیران دستگاه‌های اجرایی از طریق کیف پول ایران خبر داد.

وی تأکید کرد اجرای این طرح منوط به تأیید و رضایت کاربر خواهد بود و دستگاه‌های اجرایی باید برای این منظور تأیید حقوق‌بگیر یا مستمری‌بگیر را دریافت کنند.

در مورد یارانه نیز قرار است با تأیید خود افراد، امکان دریافت بخشی از یارانه از طریق کیف پول ایران فراهم شود. در هر دو حالت، کاربر می‌تواند پس از دریافت منابع، موجودی کیف پول خود را به حساب بانکی منتقل کند.

حضور کیف پول ایران در شبکه پذیرندگی موجود

به گفته مانی‌یکتا، بانک مرکزی برای توسعه کیف پول ایران به دنبال ایجاد یک شبکه پذیرندگی مستقل نیست، بلکه تلاش می‌کند این خدمت را در شبکه‌های موجود پرداخت مستقر کند.

وی گفت: هدف این است که در نقاطی که امروز شبکه پذیرندگی وجود دارد، امکان پرداخت با کیف پول ایران نیز فراهم شود؛ برای مثال در فروشگاه‌های اینترنتی یا حتی پایانه‌های فروش موجود در نانوایی‌ها، در صورت فراهم شدن الزامات فنی، گزینه پرداخت با کیف پول ایران در اختیار مشتری قرار گیرد.

این رویکرد به گفته وی باعث می‌شود برای توسعه کیف پول ایران نیاز به ایجاد زیرساخت پذیرندگی کاملاً جدید نباشد.

مزیت کیف پول ایران؛ ساده‌تر شدن پرداخت

مانی‌یکتا در پاسخ به این پرسش که با توجه به سرعت بالای پرداخت‌های کارتی، چه مزیتی برای استفاده از کیف پول ایران وجود دارد، گفت: مهم‌ترین مزیت فعلی این خدمت، ساده‌تر شدن سفر مشتری است.

وی توضیح داد که در پرداخت کارتی، کاربر معمولاً باید شماره کارت، تاریخ انقضا، CVV2 و رمز پویا را وارد کند، در حالی که در کیف پول ایران پس از احراز هویت، کاربر می‌تواند با فرآیندی ساده‌تر به موجودی خود دسترسی داشته و خرید انجام دهد.

اصلاح نظام پرداخت در دستور کار بانک مرکزی

مدیرکل نظام‌های پرداخت بانک مرکزی همچنین از تدوین برنامه‌ای برای اصلاح نظام پرداخت کشور خبر داد و گفت شبکه پرداخت کارتی طی دو دهه گذشته به یک زیرساخت منسجم و قابل اتکا تبدیل شده، اما حجم زیادی از خدمات در کشور به این شبکه وابسته شده است.

وی افزود: برخی تراکنش‌هایی که در حال حاضر از مسیر شبکه پرداخت کارتی انجام می‌شوند، اساساً می‌توانند از طریق ابزارهای جایگزین و به‌صورت دوره‌ای یا مستمر انجام شوند.

مانی‌یکتا تأکید کرد: تنوع‌بخشی به ابزارهای پرداخت و سبک کردن بار شبکه پرداخت کارتی، از محورهای اصلی برنامه اصلاح نظام پرداخت بانک مرکزی است.

کیف پول ایران متفاوت از ریال دیجیتال است

وی درباره ارتباط کیف پول ایران با پروژه ریال دیجیتال نیز گفت: این دو پروژه از نظر ماهیت و مأموریت تفاوت اساسی دارند.

به گفته مانی‌یکتا، هدف اصلی ریال دیجیتال، انجام تراکنش‌های خرد نیست، بلکه ایجاد زیرساخت برای اقتصاد دیجیتال، تراکنش‌های برنامه‌پذیر و هوشمند است.

در پروژه ریال دیجیتال، کسب‌وکارها، بانک‌ها و مؤسسات مالی می‌توانند از ظرفیت پول دیجیتال برای کاربردهای مختلف استفاده کنند و حتی ظرفیت‌هایی برای تسویه بین‌بانکی در نظر گرفته شده است.

وی در نهایت تأکید کرد که کیف پول ایران و ریال دیجیتال دو پروژه با اهداف و مأموریت‌های متفاوت هستند و نباید این دو را یکسان تلقی کرد.