اگر قرار باشد حالوهوای جامعه ایران در مهر ۱۴۰۵ را از روی جستوجوهای اینترنتی روایت کنیم، با تصویری چندوجهی روبهرو میشویم: کاربرانی که از یک سو بهدنبال اطلاع از وضعیت کالابرگ و قیمت طلا و ارز هستند، از سوی دیگر خبرهای مربوط به حمله احتمالی آمریکا به ایران و موضوعاتی مانند «طاعون روسی» را دنبال میکنند و در کنار همه اینها، سراغ سریال، مسابقه ورزشی و چهرههای موسیقی هم میروند. کنار هم قرار گرفتن این جستوجوها، روایتی از یک ماه پر از دغدغههای معیشتی، پرسشهای نگرانکننده و نیاز همیشگی به سرگرمی به دست میدهد.
فهرست ۱۰ جستوجوی برتر ایرانیها در مهر ۱۴۰۵ را میتوان چیزی بیشتر از مجموعهای از عبارتهای تایپشده در موتور جستوجو دانست. این فهرست، دستکم در کنار هم قرار گرفتن موضوعاتش، تصویری از پرسشهایی ارائه میکند که در طول یک ماه توجه کاربران را به خود جلب کردهاند؛ پرسشهایی درباره دخلوخرج، خبرهای نگرانکننده و البته چیزهایی که برای چند ساعت ذهن را از روزمرگی جدا میکنند.
کالابرگ و قیمت داراییها؛ دغدغه همیشگی حسابوکتاب
یکی از نکات قابل توجه در این فهرست، تکرار جستوجوهای مرتبط با حمایتهای معیشتی است. «کالابرگ»، «کالابرگ my.gov.ir» و «شمیم یارانه» سه عبارت متفاوتاند که در نهایت به یک حوزه مشترک میرسند: پیگیری وضعیت حمایتهای دولتی و پیدا کردن راهی برای دسترسی به اطلاعات یا خدمات مربوط به آنها.
بهویژه جستوجوی نام یک سامانه یا نشانی مشخص، میتواند نشان دهد که کاربر از مرحله کنجکاوی عمومی عبور کرده و بهدنبال انجام یک کار مشخص است؛ اینکه وضعیتش را بررسی کند، اطلاعاتی به دست بیاورد یا ببیند برای دریافت یک خدمت باید چه مسیری را طی کند.
در کنار این عبارتها، جستوجوهای مربوط به قیمت طلا، دلار و نقره قرار دارند. این موضوعات، هرکدام بازتابی از توجه کاربران به بازارها و ارزش داراییها هستند. وقتی پیگیری کالابرگ و قیمت داراییها در یک فهرست کنار هم قرار میگیرند، میتوان از اهمیت مسائل اقتصادی در فضای ذهنی کاربران سخن گفت؛ هرچند این جستوجوها بهتنهایی مشخص نمیکنند هر کاربر دقیقاً چه انگیزهای داشته یا وضعیت مالی او چگونه بوده است.
از حمله احتمالی تا «طاعون روسی»؛ جستوجوی پاسخ در میان خبرهای نگرانکننده
بخش دیگری از فهرست به موضوعاتی مربوط است که میتوانند نگرانی یا کنجکاوی خبری ایجاد کنند: «حمله آمریکا به ایران»، «طاعون روسی» و «کیم جونگاون».
این سه عبارت از نظر موضوعی با یکدیگر تفاوت دارند، اما همگی به رویدادها، چهرهها یا مسائلی اشاره میکنند که ممکن است با توجه به تحولات خبری، توجه عمومی را به خود جلب کنند. جستوجوی عبارتی درباره حمله احتمالی، میتواند تلاشی برای فهمیدن وضعیت و پیگیری اخبار باشد؛ جستوجوی یک بیماری نیز ممکن است از مواجهه با خبری مبهم یا نگرانکننده ناشی شده باشد.
در چنین شرایطی، موتورهای جستوجو به یکی از نخستین مقاصد کاربران برای پیدا کردن اطلاعات تبدیل میشوند. بااینحال، بالا بودن میزان جستوجوی یک عبارت لزوماً به معنای تأیید صحت خبر، باور کاربران به آن یا وجود نگرانی یکسان در میان همه جستوجوکنندگان نیست. برای درک دقیقتر این رفتارها، باید زمینه انتشار خبرها و تغییرات حجم جستوجو در طول زمان را هم بررسی کرد.
با وجود این، حضور همزمان موضوعات اقتصادی و خبرهای بالقوه نگرانکننده در یک فهرست، نشان میدهد که برای فهم رفتار آنلاین کاربران، نمیتوان صرفاً به موضوعات سرگرمی یا خبرهای پربازدید توجه کرد؛ پرسشهای روزمره و تلاش برای درک اتفاقات پیرامون نیز سهم مهمی دارند.
سریال، کشتی و بیژن مرتضوی؛ جایی برای فاصله گرفتن از خبرها
اما فهرست جستوجوها فقط از دغدغههای اقتصادی و خبرهای نگرانکننده تشکیل نشده است. «سریال یل»، «کشتی امیدهای جهان» و «بیژن مرتضوی» نیز در میان عبارتهای مورد توجه کاربران قرار گرفتهاند؛ سه موضوع از جنس سرگرمی، ورزش و موسیقی که وجه متفاوتی از رفتار آنلاین را نشان میدهند.
دنبال کردن یک سریال، پیگیری رقابتهای ورزشی یا جستوجوی نام یک خواننده، میتواند بخشی از مصرف روزمره محتوای فرهنگی و سرگرمکننده باشد. این عبارتها همچنین یادآوری میکنند که توجه کاربران به مسائل جدی، لزوماً علاقه آنها به سرگرمی را از بین نمیبرد.
البته از روی یک فهرست جستوجو نمیتوان نتیجه گرفت که مردم دقیقاً برای فرار از اضطراب به سراغ فیلم، ورزش یا موسیقی میروند. برای چنین نتیجهای به دادهها و پژوهشهای بیشتری نیاز است. بااینحال، حضور این موضوعات در کنار مسائل اقتصادی و خبرهای نگرانکننده، نشان میدهد که فضای آنلاین در یک ماه مشخص، ترکیبی از نیازهای عملی، کنجکاوی خبری و علایق فرهنگی را بازتاب میدهد.
یک ماه، چند دغدغه متفاوت
فهرست جستوجوهای مهر ۱۴۰۵ را میتوان در سه محور خلاصه کرد: پیگیری وضعیت معیشت و ارزش داراییها، جستوجوی اطلاعات درباره اخبار و موضوعات نگرانکننده، و دنبال کردن سرگرمی و علایق شخصی.
این سه محور در زندگی روزمره الزاماً از یکدیگر جدا نیستند. یک کاربر میتواند در یک روز قیمت دلار را بررسی کند، اخبار سیاسی را بخواند و شب به تماشای سریال یا دنبال کردن یک مسابقه ورزشی بنشیند. فهرست جستوجوها نیز تصویری از همین همزمانی ارائه میدهد.
البته برای نتیجهگیری دقیق درباره تغییرات حالوهوای جامعه، باید این فهرست را با ماههای قبل مقایسه کرد و به میزان رشد یا افت جستوجوها، رویدادهای همزمان و منبع دادهها توجه داشت. بااینحال، همین ترکیب موضوعی یک پرسش جالب برای ماههای آینده ایجاد میکند: آیا در فهرست بعدی، جستوجوهای اقتصادی و خبری همچنان در مرکز توجه خواهند بود یا سرگرمی و موضوعات دیگر سهم بیشتری پیدا میکنند؟
نظر شما