به گزارش خبرنگار بین‌الملل تازه‌های اقتصاد، تب تند توسعه هوش مصنوعی و سرمایه‌گذاری‌های صدها میلیارد دلاری شرکت‌های بزرگ فناوری در حالی رکوردهای جدیدی ثبت می‌کند که کارشناسان اقتصادی و نهادهای مالی نسبت به بازگشت سرمایه و تناسب میان هزینه‌های گزاف و سودآوری واقعی هشدار می‌دهند.

حباب تقاضای هوش مصنوعی و شکنندگی سودآوری

طی هفته‌های اخیر اگرچه شرکت‌های بزرگی مانند «انویدیا»، «مایکروسافت»، «آلفابت» و «آمازون» از موج تقاضای هوش مصنوعی سودهای کلانی به دست آورده‌اند، اما بخش زیادی از این درآمدها صرف هزینه‌های سرسام‌آور زیرساختی و توسعه مراکز داده شده‌است. در این میان، شرکت‌های سخت‌افزاری واسطه مانند «فاکسکان» (بزرگ‌ترین شرکت مونتاژ و ساخت قراردادی تجهیزات الکترونیکی در جهان، شناخته‌شده با نام رسمی هون های) با وجود ثبت درآمدهای بالا، با حاشیه سود خالص بسیار پایینی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

رویترز با اشاره به تمرکز بر مونتاژ سخت‌افزار برای تعداد محدودی از غول‌های فناوری،ش هشدار می‌دهد که این رویکرد شرکت‌های مذکور را در برابر هرگونه تغییر در استراتژی خریداران یا افت تقاضا به شدت آسیب‌پذیر می‌سازد. هزینه‌های عملیاتی سنگین و هزینه‌های فزاینده تامین مالی بخش عمده‌ای از درآمدهای ناخالص را می‌بلعد و مانع از انباشت سرمایه پایدار می‌شود.

بنا بر گزارش‌ صندوق بین‌المللی پول ارزش‌گذاری‌های بالای دارایی‌های مرتبط با هوش مصنوعی و اتکای شرکت‌ها به زنجیره‌های تامین متمرکز، ریسک اصلاح ناگهانی بازار را به شدت افزایش داده است.

تنگناهای زنجیره تامین؛ مانعی فراتر از کمبود تراشه

در گیر و دار تنشهای بین‌المللی، کمبود جهانی تراشه‌های پیشرفته، حافظه‌های با پهنای باند بالا و قطعات کلیدی سرورها، توان تولید شرکت‌های سخت‌افزاری نظیر «فاکسکان» را به شدت محدود کرده است. مدیران این شرکت‌ها بارها هشدار داده‌اند که میزان تقاضای بازار برای سرورهای پردازشی فراتر از ظرفیت واقعی خطوط تولید است و این ناترازی تا مدت‌ها ادامه خواهد داشت.

این شرایط باعث افزایش زمان تحویل سفارش‌ها و بالا رفتن هزینه‌های تولید می‌شود؛ به‌طوری‌که در صنعتی با رقابت فشرده، تاخیر در تامین قطعه می‌تواند جایگاه شرکت‌ها را در بازار به خطر بیندازد. تلاش برای احداث کارخانه‌های جدید نیز به دلیل پیچیدگی‌های لجستیکی و کمبود نیروی کار ماهر به سرعت نتیجه‌بخش نخواهد بود.

بر اساس تحلیل‌ ای‌دابلیوسی انوستمنتس، تعهدات مالی کلان شرکت‌های فناوری برای توسعه مراکز داده و وابستگی شدید به زنجیره تامین سخت‌افزار، فشارهای پنهانی را ایجاد کرده که در صورت افت تقاضا می‌تواند بحران‌ساز شود.

پراکندگی جغرافیایی در سایه ریسک‌های سیاسی

بسیاری از بازیگران صنعت سخت‌افزار، از جمله «فاکسکان»، ناچار شده‌اند بخشی از خطوط تولید خود را از چین به کشورهایی چون هند منتقل کنند تا ریسک‌های ژئوپلیتیک و تعرفه‌های تجاری را کاهش دهند. با این حال، انتقال تولید فرایندی پرهزینه و زمان‌بر است که با چالش‌هایی نظیر ضعف زیرساخت‌های محلی و هزینه‌های بالای انطباق مواجه می‌شود.

تنش‌های تجاری میان ایالات متحده و چین، همراه با مداخلات دولتی در زنجیره‌های تامین، پیش‌بینی‌پذیری فعالیت‌های تولیدی را کاهش داده و هزینه‌های پنهان شرکت‌ها را افزایش داده است. ارقام درآمد ماهانه شرکت‌ها شاید رشد فروش را نشان دهد، اما تصویری از هزینه‌های سرسام‌آور جابجایی تولید ارائه نمی‌دهد.

به باور تحلیلگران در حالی که همکاری‌های استراتژیک شرکت‌هایی مانند «انویدیا» و «فاکسکان» برای به‌کارگیری فناوری‌های نوین و رباتیک در خطوط تولید، تلاشی برای جبران کمبود نیروی کار ارزیابی می‌شود، اما این سرمایه‌گذاری‌ها خود نیازمند تزریق سرمایه‌های کلان و ریسک‌پذیری بالا است.

تنوع‌بخشی؛ فرصت تازه یا پراکندگی منابع؟

تلاش شرکت‌های فناوری برای کاهش وابستگی به محصولات سنتی و ورود به حوزه‌هایی مانند خودروهای الکتریکی یا سیستم‌های ابری پیشرفته، با چالش‌های جدی در زمینه بازگشت سرمایه روبه‌روست. این پروژه‌ها اغلب نیازمند صرف منابع مالی هنگفت هستند بدون آنکه سودآوری تضمین‌شده‌ای در کوتاه‌مدت داشته باشند.

افزایش هزینه‌های سرمایه‌ای (کپکس) غول‌های فناوری مانند «مایکروسافت»، «آلفابت» و «آمازون» برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، نگرانی‌هایی را درباره شکاف میان هزینه‌ها و درآمدهای واقعی ایجاد کرده است. تحلیلگران بازار معتقدند تداوم این روند بدون درآمدزایی متناسب می‌تواند به بحران مالی منتهی شود.

در همین راستا بررسی‌های پلتفرم ولیو اد وی‌سی نشان می‌دهد که برنامه‌های سرمایه‌گذاری کلان شرکت‌های بزرگ فناوری برای سال‌های آینده با چالش تامین مالی و بازدهی پایین‌تر از انتظارات مواجه است که این امر پایداری مدل تجاری بخش فناوری را زیر سوال می‌برد.

در مجموع می‌تواند گفت هر چند رونق بازار هوش مصنوعی فرصت‌های بی‌سابقه‌ای ایجاد کرده است، اما وابستگی مفرط به سرمایه‌گذاری‌های گزاف، حاشیه سود شکننده شرکت‌های سخت‌افزاری و چالش‌های زنجیره تامین نشان می‌دهد که این رشد فاقد پایداری ساختاری است و فعالان این حوزه نیازمند بازنگری اساسی در استراتژی‌های مالی و عملیاتی خود هستند.