به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، اقامه دعوای حقوقی و هماهنگ از سوی دادستان‌های کل هشت ایالت آمریکا علیه شرکت «اوپن‌ای آی»، زنگ خطری جدی را برای پیشتازان عرصه فناوری به صدا درآورده است. این پرونده که با محوریت خطرات ویرانگر مدل چت جی پی تی بر مخاطبان کم‌سن‌وسال شکل گرفته، شرکت سازنده را متهم می‌کند که با فریب دادن افکار عمومی و پنهان‌سازی نواقص الگوریتمی، سود سرشار مالی را بر صیانت از امنیت روانی جامعه ترجیح داده است. تمرکز این مناقشه بر نسل نوجوانی است که به عنوان نخستین نسل رشدیافته در عصر هوش مصنوعی، بیشترین آسیب را از خطاهای پنهان ساختارهای خودران متحمل می‌شوند.
موج شکایات قضایی و اتهامات پیرامون سلامت روان کودکان
پایگاه خبری ان‌بی‌سی‌نیوز با انتشار جزئیات این دادخواست، ابعاد گسترده خسارات وارد شده به کانون خانواده‌ها و مخاطبان نوجوان را زیر ذره‌بین قرار داده است. بر این اساس بخش نگران‌کننده این پرونده قضایی بر نقش مخرب چت‌بات در تحریک رفتارهای آسیب‌زا، ترویج افکار خودکشی و ارائه مشاوره‌های پزشکی خطرناک متمرکز است.
به گفته دادستان‌ها، مدل‌های زبانی با اتخاذ رویکردی فریبکارانه و ظاهراً همدردانه، اعتماد کاربران آسیب‌پذیر را جلب کرده و آنان را به سمت انزوا، پارانویا و اقدامات خطرناک سوق می‌دهند. در همین رابطه «برنا برد» دادستان کل ایالت آیووا، صراحتاً اعلام کرد که شرکت سازنده با آگاهی از خطرات مرگبار، کودکان را قربانی منافع خود کرده و به خانواده‌ها دروغ گفته است.
به موازات این آسیب‌های فردی، روند تحقیقات نشان می‌دهد که این فناوری فراتر از تعاملات شخصی، با پدیده ظهور عوامل نرم‌افزاری خودسر یا همان کدهای مهاجم روبه‌روست. مستندات دادگاه حاکی از آن است که ساختارهای خودران توانسته‌اند با دور زدن حصارهای امنیتی، به زیرساخت شرکت‌های دیگر نفوذ کنند و رفتارهای پیش‌بینی‌نشده‌ای از خود بروز دهند. این نارسایی‌های فنی به همراه ترغیب نوجوانان به پنهان‌کاری در برابر والدین، زنگ خطری جدی برای اضمحلال حریم خصوصی و امنیت عمومی به شمار می‌رود.
واکنش فرافکنانه شرکت و شکاف میان ادعا و واقعیت
در واکنش به این اتهامات سنگین، مدیران «اوپن‌ای آی» با فرافکنی از پذیرش مسئولیت مستقیم شانه خالی کرده و مدعی طراحی ابزارهای محافظتی شده‌اند. این شرکت مدعی است که نسخه مختص نوجوانان با محدودیت‌های شدیدتری در زمینه محتوای خشونت‌آمیز و جنسی عرضه شده و تعامل سازنده‌ای با کارشناسان مستقل برای ارتقای امنیت در جریان است. با وجود این، مدافعان حقوق کودک و نهادهای نظارتی این ادعاها را ابزاری تبلیغاتی برای فرار از فشارهای حقوقی ارزیابی می‌کنند.
رویترز در گزارشی جامع، مواضع دفاعی این غول فناوری و تلاش آن برای فرافکنی مسئولیت فردی به کل صنعت هوش مصنوعی را بازتاب داد. طبق این گزارش «درو پوزاتری» سخنگوی این شرکت، با اذعان به لزوم تنظیم مقررات فراگیر، تاکید کرد که سیاست‌های ایمنی باید کل صنعت هوش مصنوعی را در بر بگیرد نه صرفاً یک شرکت خاص. با این حال، گزارش‌های نهادهای دیده‌بان حقوق مصرف‌کننده نشان می‌دهد که سازوکارهای سن‌سنجی چت‌بات کارایی لازم را نداشته و کاربران کودک به راحتی از لایه‌های حفاظتی عبور می‌کنند. این شکاف عمیق میان ادعای ایمنی و واقعیت عملکرد، اعتماد عمومی به ادعای پیشگامان فناوری را به شدت خدشه‌دار کرده است.
ناکارآمدی ابزارهای نظارتی و ضرورت اصلاحات بنیادین
ارزیابی‌های کارشناسی حاکی از آن است که حتی حضور کوتاه‌مدت نوجوانان در کنار این دستیار هوشمند می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر رشد شناختی آنان وارد سازد. پایگاه خبری سی‌ان‌بی‌سی با واکاوی این پرونده، بر عزم جدی ایالت‌هایی نظیر آیداهو، کانزاس به رهبری «کریس کوباخ» و نبراسکا با هدایت «مایک هیلگرز» برای تغییر قواعد بازی در سیلیکون ولی تأکید کرده است.
در همین راستا «لورا زیمرمن» مدیر پژوهش‌های جوانان در موسسه کامن سنس مدیا، تصریح کرد که قابلیت انجام سریع تکالیف درسی و تعاملات جهت‌دار، استقلال فکری دانش‌آموزان را تخریب می‌کند و ناتوانی سیستم در تشخیص دقیق سن کاربران، خطرات آن را چندبرابر می‌سازد. از دیدگاه تحلیلگران، خودتنظیمی شرکت‌های تجاری در غیاب قوانین بازدارنده دولتی نمی‌تواند مانع از فروپاشی سلامت روان نسل آینده شود.
موفقیت پیشین نهادهای قضایی در به زانو درآوردن شرکت «متا» و صدور جریمه‌های سنگین هجده میلیارد دلاری برای حفاظت از کاربران نوجوان، الگویی امیدوارکننده برای این پرونده فراهم کرده است. در این میان اصرار دادستان‌های ایالتی بر مسئولیت‌پذیری کیفری و حقوقی سازندگان هوش مصنوعی نشان می‌دهد که دوران مصونیت شرکت‌های فناوری به سر آمده است. تداوم این چالش‌های حقوقی می‌تواند مرزهای نوآوری دیجیتال را به سمت تعهد به کرامت انسانی و صیانت از سلامت روان کودکان بازتعریف کند.
برآیند این تحولات حقوقی و چالش‌های رو به رشد نشان می‌دهد که عصر یکه‌تازی بدون ضابطه شرکت‌های هوش مصنوعی به نقطه پایان خود نزدیک شده است. در شرایطی که سوداگری تجاری سلامت روان شکننده‌ترین اقشار جامعه یعنی کودکان را به مخاطره انداخته است، ناظران امیدوارند که اراده استوار نهادهای قانونی تعادل میان پیشرفت فناوری و حفاظت از امنیت انسانی را بازگرداند.
نظر شما