به گزارش تازه های اقتصاد، مت گارمن، مدیرعامل آمازون وب سرویسز (AWS)، به بیش از ۱۰۰ منطقه شهری و محلی در سراسر آمریکا که در پی اعمال ممنوعیت یا توقف ساخت دیتاسنترهای جدید هستند، هشدار داد که توقف این پروژه‌ها بهای سنگینی خواهد داشت که ایالات متحده باید دهه‌ها تاوان آن را بپردازد.

گارمن در بیانیه‌ای تفصیلی در دفاع از جهش زیرساختی هوش مصنوعی نوشت:

«گسترش این زیرساخت‌ها از نظر ژئوپلیتیک چنان حیاتی است که گزارش‌های فراوانی وجود دارد مبنی بر اینکه برخی کشورها عمداً در حال پخش اطلاعات گمراه‌کننده درباره دیتاسنترها در داخل آمریکا هستند تا جلوی سرعت پیشرفت ما را بگیرند. اگر این موانع تصویب شوند، آمریکا عملاً بلیت بازندگی خود را در این رقابت امضا خواهد کرد و عواقب آن برای نسل‌ها باقی می‌ماند؛ جایگاهی که کشور توان پرداخت هزینه‌های آن را ندارد.»

او معتقد است مراکز داده اکنون اهمیتی راهبردی، هم‌پای بزرگراه‌های بین‌شهری در دهه‌های گذشته، پیدا کرده‌اند. به باور او، پیشتازی در هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک موضوع فنی نیست، بلکه میدانی تعیین‌کننده برای امنیت ملی و قدرت اقتصادی است و کشورهایی که سریع‌تر زیرساخت پردازشی لازم را بسازند، برای سال‌ها از مزایای آن بهره‌مند خواهند شد.

قماری بزرگ‌تر از راه‌آهن و برق‌رسانی

این هشدار کم‌سابقه بازتابی از ابعاد خیره‌کننده سرمایه‌گذاری‌هاست. طبق گزارش جدید اندیشکده «بروکینگز»، کل سرمایه‌گذاری برای احداث دیتاسنترها و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی در آمریکا بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۲ می‌تواند به ۱۰.۳ تریلیون دلار برسد؛ رقمی معادل میانگین سالانه ۳.۶۳ درصد از کل تولید ناخالص داخلی (GDP) آمریکا. با این حساب، اندازه این سرمایه‌گذاری در مقایسه با کل اقتصاد، حتی از پروژه‌های تاریخی کانال‌سازی، راه‌آهن، برق‌رسانی، شبکه بزرگراه‌ها و توسعه مخابرات نیز فراتر خواهد رفت.

البته این مقایسه با یک تفاوت بنیادین همراه است: بزرگراه‌ها با مالیات شهروندان ساخته شدند، اما زیرساخت هوش مصنوعی را شرکت‌های خصوصی تأمین مالی می‌کنند. هرچند این موضوع بار مالی مستقیمی روی دوش بودجه عمومی نمی‌گذارد، اما جامعه را از تبعات محیط‌زیستی و مصرف بالای منابع انرژی و آب مصون نگه نمی‌دارد.

تلاش آمازون برای جلب رضایت افکار عمومی

آمازون تأکید دارد که نگرانی‌ها پیرامون افزایش بهای قبوض برق، تخلیه منابع آب زیرزمینی یا آلودگی، تا حد زیادی اغراق‌آمیز یا نادرست است. به گفته گارمن، AWS با شرکت‌های توزیع برق همکاری می‌کند تا هزینه‌های شبکه تماماً توسط شرکت پرداخت شود و همچنین به سمت دیزل‌ژنراتورهای کم‌آلاینده و مصرف بهینه‌تر آب گام برمی‌دارد.

علاوه بر این، غول‌های فناوری دریافته‌اند که درخواست اعتماد کورکورانه از مردم دیگر جواب نمی‌دهد. آمازون اعلام کرده توافق‌نامه‌های محرمانگی (NDA) را با نهادهای دولتی محلی کنار می‌گذارد و آمار مصرف آب و برق تأسیسات خود را سالانه منتشر خواهد کرد. این شرکت همچنین متعهد شده در قالب برنامه «Built Together»، بیش از ۱ میلیارد دلار ظرف ۵ سال برای جوامع پیرامون دیتاسنترها هزینه کند؛ اعتباری که صرف کالج‌های محلی رایگان، ارتقای راندمان مصرف انرژی مدارس و آموزش ۱۰۰ هزار نیروی کار در هر سال خواهد شد.

گسترش موج مخالفت‌ها در سطوح قانونی

با وجود این وعده‌ها، نارضایتی شهروندان فراتر از گلایه چند همسایه است و جنبه‌های ساختاری پیدا کرده است:

• در کالیفرنیا، فرماندار گوین نیوسام اخیراً ۷ لایحه مرتبط با دیتاسنترها را امضا کرد تا مانع از تحمیل هزینه‌های زیرساختی به مشترکان عادی برق شود و بازرسی‌های محیط‌زیستی سخت‌گیرانه‌تری اعمال گردد.

• حتی در تگزاس که به قوانین تسهیل‌گر برای صنایع شهرت دارد، نظارت بر فعالیت مراکز داده در حال افزایش است.

از سوی دیگر، رویکرد رهبران فناوری نسبت به این نارضایتی‌ها یکپارچه نیست. سام آلتمن، مدیرعامل OpenAI، پیش‌تر گفته بود: «معتقدیم جهان باید وقوع برخی پیامدهای منفی را برای دستیابی به منافع عظیم این فناوری بپذیرد.» درخواستی مشابه از مردم مبنی بر اینکه دردسرهای ساخت‌وساز سنگین، آلودگی و فشار بر شبکه انرژی را امروز به امید منافع فردای هوش مصنوعی تحمل کنند.

در نهایت، هرچند شاید گارمن درست بگوید که مراکز داده نیز به اندازه اتوبان‌ها برای آینده کشور حیاتی هستند، اما هیچ شهروندی حاضر نیست خانه خود را چسبیده به اتوبان بسازد. مسئله اصلی این است که ساکنان مجاور این مگاپروژه‌ها تا چه اندازه حق تصمیم‌گیری، نظارت و محافظت از زیست‌بوم خود را خواهند داشت.