ولیالله سیف، رئیسکل اسبق بانک مرکزی، مداخله ارزی را راهحل پایدار نوسانات نمیداند و معتقد است بدون مهار تورم و اصلاح ناترازی نظام بانکی، تزریق ارز تنها اثر کوتاهمدت خواهد داشت؛ در مقابل، سیدکمال سیدعلی، معاون اسبق ارزی بانک مرکزی، عرضه ارز را ابزاری برای بازگرداندن آرامش به بازار و کنترل التهاب و نقدینگی میداند؛ دو دیدگاهی که در یک نقطه مشترکاند: مداخله ارزی میتواند برای مدیریت شوک کوتاهمدت به کار گرفته شود، اما ثبات پایدار بازار ارز در گرو اصلاح متغیرهای بنیادی اقتصاد است.
نسخه سیف برای ثبات ارزی
سیف، رئیس کل اسبق بانک مرکزی، در گفتوگو با خبرنگار تازههای اقتصاد با تأکید بر اینکه نرخ ارز تحت تأثیر دو دسته متغیرهای بنیادی و غیربنیادی قرار دارد، گفت: تا زمانی که ریشههای ساختاری اقتصاد، از جمله تورم و ناترازی نظام بانکی، اصلاح نشود، تزریق ارز از سوی بانک مرکزی اثری مقطعی خواهد داشت و پس از مدت کوتاهی اثر خود را از دست میدهد.
وی با تبیین عوامل مؤثر بر بازار ارز افزود: نوسانات نرخ ارز تحت تأثیر دو نوع متغیر است؛ نخست متغیرهای بنیادی و دوم متغیرهای غیربنیادی و هیجانی. مهمترین متغیر بنیادی در اقتصاد ایران تورم است و زمانی که اقتصاد با تورم مزمن و بالا مواجه است، افزایش نرخ ارز پدیدهای طبیعی و قابل پیشبینی خواهد بود و نباید از آن تعجب کرد.
سیف ادامه داد: نوسانات کوتاهمدت که تحت تأثیر اخبار یا تحلیلهای مقطعی ایجاد میشوند، گذرا هستند و نباید ذهن سیاستگذار و مردم را از عامل اصلی منحرف کنند. در بلندمدت، مهمترین عامل تعیینکننده نرخ ارز، تورم است و اگر قصد مهار قیمت ارز را داریم، باید در درجه نخست عوامل تشدیدکننده تورم را شناسایی و برای رفع آنها اقدام کنیم.
تزریق هدفمند باشد
رئیس اسبق بانک مرکزی درباره اقدام بانک مرکزی برای تزریق ارز به بازار گفت: هر میزان ارزی که بانک مرکزی تزریق کند، اثر آن کوتاهمدت خواهد بود و پس از چند روز بازار میتواند به وضعیت قبلی خود بازگردد. بانک مرکزی تا زمانی که متغیرهای اصلی، یعنی تورم و ناترازیهای عمیق نظام بانکی، اصلاح نشوند، نمیتواند به نتیجه پایدار دست یابد. تزریق ارز در شرایط ناترازی ساختاری، مانند ریختن آب در هاون است.
سیف با اشاره به ضرورت اصلاح رویههای بانکی ادامه داد: برای خروج از وضعیت ناترازی، باید دستورالعملهای مشخصی تدوین و ابلاغ شود. دولت باید از تحمیل تسهیلات تکلیفی به بانکها خودداری کند. بانکها باید بتوانند بر مبنای منابع و مصارف خود و با رعایت اصول کارشناسی و حرفهای تصمیمگیری کنند تا امکان خروج از وضعیت ناترازی و ناتوانی مالی برای آنها فراهم شود.
ماجرای هیجان در بازار ارز
وی در پاسخ به این پرسش که آیا خرید دلار در شرایط کنونی اقدامی طبیعی است، گفت: مردم بازار ارز و طلا را برای حفظ ارزش داراییهای خود انتخاب میکنند و یکی از علل افزایش تقاضا در این بازارها نیز نرخ سود سپردههای بانکی است که بهشدت پایینتر از نرخ تورم قرار دارد.
رئیس اسبق بانک مرکزی افزود: در شرایطی که سود سپرده بانکی از تورم عقب است، سپردهگذار عملاً با کاهش ارزش واقعی دارایی خود مواجه میشود. این وضعیت باعث میشود بخشی از نقدینگی از نظام بانکی خارج و به سمت بازارهای طلا و ارز حرکت کند تا مردم بتوانند ارزش دارایی خود را در برابر تورم و نوسانات اقتصادی حفظ کنند.
سیف در پایان خاطرنشان کرد: تا زمانی که این چرخه معیوب اصلاح نشود و انضباط مالی در بودجه دولت و نظام بانکی حاکم نگردد، تلاطمهای ارزی همچنان محتمل خواهد بود.
تزریق آرامش به بازار ارز
معاون اسبق ارزی بانک مرکزی در تحلیل نوسانات نرخ ارز طی روزهای اخیر خاطرنشان کرد: وقتی نرخ ارز یک پرش بلند انجام میدهد و بازار ملتهب میشود، وظیفه بانک مرکزی این است که بتواند آرامش را به جامعه القا و تزریق کند تا در این شرایط خاص، فعالیتهای جدید بتواند شکل بگیرد و این وضعیت بهتر راهبری و مدیریت شود.
سیدکمال سید علی در گفتوگو با خبرنگار تازههای اقتصاد، با اشاره به اقدامات اخیر بانک مرکزی در راستای کنترل بازار ارز، اظهار کرد: تزریق دو میلیارد دلار به بازار ارز به لحاظ روانی نوعی نمایش قدرت محسوب میشود؛ چرا که القا میکند که بانک مرکزی با توجه به شرایط مربوط به واردات، کاهش ثبت سفارشها و کاهش صادرات و بروز مشکلاتی در بازگشت ارز حاصل از صادرات به داخل کشور، همچنان توانایی مدیریت بازار را دارد. به گفته سیدعلی این حرکت نشان میدهد که بانک مرکزی این امکان را دارد که بازار ارز را مدیریت کند.
جمعآوری ۵۰۰ همت نقدینگی
این مقام اسبق بانک مرکزی با اشاره به رقم حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی که میتواند در این فرآیند جمعآوری شود، اظهار کرد: به نظر میرسد بانک مرکزی دو هدف را در نظر دارد. یکی از این اهداف، جمعآوری نقدینگی است؛ همانطور که از طریق افزایش قیمت بنزین نیز چنین اتفاقی افتاده است.
او ادامه داد: وقتی در بودجه سال ۱۴۰۴ حدود ۱۲۳ هزار تومان را برای نرخ تسعیر ارز در نظر گرفته بودیم و اکنون این نرخ به سمت نرخ بازار فروش حرکت میکند، توانایی بانک مرکزی در جمعآوری نقدینگی میتواند کمک کند که اسکناس کمتری چاپ شود و در نتیجه بار تورمی کاهش پیدا کند.
سیدعلی تأکید کرد: از طرف دیگر، مردم هر چقدر پول دارند، آن را به سمت خرید طلا یا ارز میبرند و سرمایهگذاری در این دو حوزه بهشدت افزایش پیدا کرده است. در چنین شرایطی، این اقدام میتواند مانند یک مُسکن عمل کند تا حداقل التهاب بازار را بهتر کنترل کند و افزایش نرخ را به عقب بیندازد.
مقابله با انتظارات تورمی
معاون اسبق ارزی بانک مرکزی با اشاره به برخی تبلیغات منفی و نگرانیها درباره وضعیت اقتصادی کشور گفت: تبلیغات زیادی در دنیا مطرح میشود که فروپاشی اقتصادی در حال اتفاق افتادن است یا ابرتورم در حال شکلگیری است. در این فضا اقداماتی که در حال انجام است، از افزایش قیمت بنزین گرفته تا فروش ارز در بازار، میتواند کمک کند بانک مرکزی در این شرایط خاص، که ابتدای پاییز نیز هست، نقدینگی را کنترل کند.
سیدعلی با بیان اینکه فرصت زیادی برای تصمیمگیری وجود ندارد، افزود: شاید اگر در این مقطع تصمیمی گرفته نمیشد طی ماههای آینده آسیبپذیری ما بیشتر میشد؛ بنابراین این تصمیمات، تصمیمات لازمی بوده است.
البته به گفته او، محاسبات اقتصادی بانک مرکزی و مجموعه اقتصادی دولت باید بهطور دقیق انجام شده باشد تا مشخص شود این اقدامات چه اثری بر نقدینگی و متغیرهای کلان اقتصادی خواهد داشت و جمعآوری این پول قرار است چه نتیجهای ایجاد کند.
افزایش قیمت کالاها مدیریت شود
سیدعلی در ادامه با اشاره به افزایش قیمت کالاها در سراسر کشور گفت: به هر حال به نظر میرسد، خصوصاً در شهرستانها و در سراسر کشور افزایش قیمت کالاها زیاد شده است. این مسئله باید مدیریت شود تا حداقل از طریق افزایش نرخ ارز، قیمت اجناس بیشتر از این افزایش پیدا نکند.
او همچنین بر اهمیت وضعیت منابع ارزی کشور تأکید کرد و گفت: باید ببینیم منابع ارزی ما چقدر است. من اطلاعاتی درباره اینکه وضعیت منابع ارزی ما دقیقاً چقدر است ندارم، اما به هر حال این شرایط باید به نحوی مدیریت شود که واردات نیز افزایش پیدا کند تا از طریق واردات بتوانیم نیازها را تأمین و از این مسیر نیز کنترل کنیم که گرانی زیادی به جامعه تحمیل نشود.
سیدعلی با اشاره به عرضه ارز در داخل کشور افزود: حال که این ارز در داخل کشور دارد فروخته میشود خیلی مهم است که التهاب بازار گرفته شود.
واقعیت اقتصادی یا فضای روانی؟
سیدعلی موضوعات سیاسی را از عوامل مهم تاثیرگذار در قیمت ارز دانست و گفت: در حال حاضر مصاحبههایی که رئیسجمهور آمریکا انجام میدهد و همچنین مصاحبههایی که از طرف مسئولان ما انجام میشود، در این یک هفته باعث شده نگاه خاصی نسبت به تفاهمات سیاسی شکل بگیرد و همین موضوع نیز به افزایش نرخ ارز دامن زده است.
او توضیح داد: مردم امیدوار هستند که یک تفاهمنامه امضا شود، حالا حداقل به صورت موقت، و بتواند در یکی دو ماهی که در آستانه انتخابات آمریکا و همچنین با توجه به شرایط اسرائیل قرار داریم، مشخص کند موضوع به چه شرایطی خواهد رسید.
تابآوری اقتصادی در شرایط خاص
سیدعلی با اشاره به شرایط پیشرو گفت: ما فکر میکنیم در یک ماه تا یک ماه و نیم آینده، تابآوری بالاتر باشد. الان به هر حال این یک جنگِ تابآوری است. فضایی که در حال شکلگیری است، نشان میدهد این حرکت، حداقل در مورد دولت و بانک مرکزی، برای این است که اقتدار خود را نشان دهد و مشخص کند منابع ارزی کافی در اختیار دارد و میتواند دو میلیارد دلار را در بازار تزریق کند.
به گفته او، این اقدام در واقع بخشی از همان بحث تابآوری است که در حال اعمال شدن است.
او ادامه داد: مردم هم اگر بتوانند، بهتر است در شرایط فعلی توجه داشته باشند که خیلی از افراد پولهای خرد خود را مثلاً برای خرید طلا یا دلار میبرند و همین رفتار نیز تأثیر منفی بر بازار دارد؛ یعنی خود این رفتار باعث میشود افزایش قیمت ادامه پیدا کند و التهاب بیشتر شود.
نقش بانک مرکزی در کنترل التهاب بازار
سیدعلی در پایان تأکید کرد: التهاب بازار را باید بانک مرکزی بگیرد و حالا این تصمیم گرفته شده است. امیدواریم نگرش اقتصادی این قضیه از طریق واحدهای اقتصادی بانک مرکزی نیز مورد محاسبه دقیق قرار گرفته باشد و مشخص شده باشد که این اقدام چه تأثیر مستقیمی بر تورم و کنترل حجم نقدینگی خواهد داشت.
نظر شما