به گزارش خبرنگار تازههای اقتصاد، این نگرانی حالا برای بخشی از خریداران طلای آنلاین جدی شده است؛ کسانی که بدون مراجعه به طلافروشی و تنها با چند لمس روی تلفن همراه، وارد بازاری شدهاند که پشت ظاهر ساده و چندکلیکی آن، موضوعاتی مانند مجوز فعالیت سکو، موجودی واقعی طلا، خزانه، سامانه ناظر، قیمتگذاری، کارمزد و امکان تحویل فیزیکی قرار دارد. سؤال اصلی این است: وقتی طلای ما روی صفحه موبایل دیده میشود، واقعاً پشت این عدد چه چیزی وجود دارد؟
به گزارش تازه های اقتصاد، پشت این عدد، طلای واقعی در خزانه وجود دارد یا آنچه میبینیم فقط یک موجودی روی صفحه است؟ با گسترش پلتفرمهای آنلاین طلا، اعتبار سکو، موجودی واقعی، مجوز فعالیت، نحوه قیمتگذاری و امکان تحویل فیزیکی به پرسشهایی تبدیل شدهاند که هر خریدار پیش از یک خرید چندکلیکی باید پاسخ آنها را بداند.
با گسترش خرید آنلاین طلا، اعتبار سکو، موجودی واقعی طلا و امکان تحویل فیزیکی آن اهمیت بیشتری پیدا کرده است. طبق ضوابط این بازار، موجودی طلا باید در خزانه نگهداری و در «سامانه ناظر» ثبت شود و خریدار هم پیش از معامله باید مجوز، قیمت و هزینههای خرید را بررسی کند.
در شرایط اقتصادی ایران، مردم معمولاً برای حفظ ارزش پول خود در برابر تورم، به سراغ خرید طلا میروند؛ اما حالا با پیشرفت تکنولوژی، شکل خرید طلا هم تغییر کرده است. دیگر لازم نیست برای خرید طلا حتماً به طلافروشی مراجعه کنیم و میتوان با چند کلیک، مقدار مشخصی طلا را از طریق سکوهای آنلاین خریداری و در حساب کاربری ثبت کرد.
استقبال از این سکوها اما در کنار خودش سؤالهایی را هم به وجود آورده است؛ از کجا بدانیم طلایی که به اسم ما در یک پلتفرم ثبت شده، واقعاً وجود دارد؟ چطور مطمئن شویم یک سکو معتبر است و کلاهبرداری نیست؟ قیمت طلا در این پلتفرمها چطور تعیین میشود؟ و اگر بخواهیم، اصلاً میتوانیم طلای خریداریشده را به شکل فیزیکی تحویل بگیریم؟
مصوبهای برای ساماندهی بازار طلای آنلاین
برای پاسخ به بخشی از این ابهامها و ساماندهی خرید و فروش آنلاین طلا و نقره، هیئت وزیران در مهرماه ۱۴۰۴ دستورالعمل اجرایی خرید و فروش طلا و نقره بهصورت برخط را در ۱۸ ماده تصویب کرد.
طبق این مصوبه، فعالیت سکوهای آنلاین طلا باید در چارچوب مشخصی انجام شود و اتحادیه کسبوکارهای مجازی مسئول صدور، تمدید و ابطال مجوز اشخاص مشمول، با تأیید بانک مرکزی است. معاملات هم فقط از طریق اشخاص مشمول و سکوهای مجاز انجام میشود و معامله مستقیم بین مشتریان یا انتقال طلا بین کاربران ممنوع است.
از طرف دیگر، طلا و نقرهای که قرار است در این سکوها عرضه شود، باید پیش از عرضه به خزانه تحویل شده و موجودی آن در «سامانه ناظر» ثبت شود.
طلایی که در حساب میبینیم، واقعاً کجاست؟
یکی از مهمترین بخشهای مصوبه همین موضوع موجودی طلاست. سکو نمیتواند صرفاً روی صفحه حساب کاربر، عددی بهعنوان موجودی طلا نمایش دهد؛ بلکه طلا و نقره باید پیش از عرضه به خزانه تحویل شده و موجودی آن در سامانه ناظر ثبت شود.
در فرآیند معامله هم ابتدا اطلاعات مشتری و مشخصات طلا یا نقره باید در سامانه ناظر ثبت شود. بعد از بررسی و تأیید موجودی، سامانه ناظر برای معامله شماره استعلام صادر میکند.
در ادامه، مشتری میتواند طلای خریداریشده را بهصورت فیزیکی از خزانه یا اشخاص مشمول دریافت کند و سکو نیز موظف است حداکثر ظرف یک هفته آن را تحویل دهد.
ریسک معامله با چه کسی است؟
نکته مهم دیگر این است که طبق مصوبه، ریسک معامله بر عهده مشتری است و دولت یا نظام بانکی برای این معاملات ضمانتی ارائه نمیکند.
به همین دلیل، خریدار نباید فقط به موجودی نمایشدادهشده در یک اپلیکیشن یا سایت اکتفا کند. یکی از مواردی که باید بررسی شود، قیمت طلاست. یعنی قبل از خرید باید قیمت اعلامشده از سوی سکو با قیمت روز طلا مقایسه شود تا مشخص باشد معامله با اختلاف غیرمتعارف نسبت به بازار انجام نمیشود.
همچنین کارمزد معامله، هزینه نگهداری و هزینه تحویل باید پیش از انجام معامله به مشتری اعلام شود.
۵۰۸ پرونده کلاهبرداری و ۲۰۰ هزار مورد خالیفروشی
اهمیت این نظارت وقتی بیشتر مشخص میشود که آمار پلیس فتا را در نظر بگیریم. معاون پلیس فتا، مرداد امسال اعلام کرد که طی سه سال گذشته، از زمان آغاز فعالیت عمومی نخستین پلتفرم طلای آنلاین، ۵۰۸ پرونده در حوزه جرایم کلاهبرداری طلای آنلاین تشکیل شده است.
قبل از خرید، این چند مورد را چک کنید
در کنار نظارت دستگاههای مسئول، خود خریدار هم میتواند قبل از خرید چند مورد را بررسی کند. اول اینکه وارد سایت یا سکوی موردنظر شود و ببیند مجوز فعالیت آن چیست و اطلاعات مربوط به محل فعالیت و دفتر اصلی سکو هم باید شفاف باشد.
دوم اینکه شرایط تحویل فیزیکی طلا را بررسی کند؛ یعنی مشخص باشد اگر روزی بخواهد طلای خریداریشده را تحویل بگیرد، از کجا و با چه شرایطی میتواند این کار را انجام دهد و هزینه تحویل چقدر است.
سوم، قیمت اعلامشده را با قیمت روز بازار مقایسه کند و کارمزدها و هزینههای نگهداری و تحویل را قبل از خرید ببیند.
چهارم، اطلاعات مربوط به معامله را دریافت و نگهداری کند؛ از جمله شماره استعلام، شماره رهگیری و لینکی که امکان مشاهده آنلاین اطلاعات معامله را فراهم میکند.
نکته مهم دیگر، نحوه پرداخت است. طبق مصوبه، خرید طلا باید از طریق درگاه مورد تأیید بانک مرکزی، مثل درگاههای شبکه شاپرک، انجام شود. بنابراین اگر پلتفرمی درخواست واریز به حساب شخصی یا استفاده از درگاه ناشناس داشت، بهتر است قبل از پرداخت، اعتبار آن را بررسی کنید.
از خرید تا تحویل؛ معامله باید قابل رهگیری باشد
در مرحله بعد، سامانه ناظر برای هر معامله شماره رهگیری صادر میکند و امکان استعلام آنلاین موجودی و تراکنش فراهم است. بنابراین مشتری باید بتواند مسیر معامله و اطلاعات مربوط به طلای خریداریشده را پیگیری کند.
در نهایت، خرید آنلاین طلا فقط به چند کلیک برای پرداخت پول و ثبت یک عدد در حساب کاربری خلاصه نمیشود. پشت این خرید باید موجودی واقعی طلا، خزانه، سامانه ناظر، مجوز معتبر و امکان تحویل فیزیکی وجود داشته باشد.
به همین دلیل، در کنار نظارت دستگاههای مسئول، خود خریدار هم بهتر است قبل از خرید بداند از چه سکویی خرید میکند، مجوز آن چیست، طلای خریداریشده کجا نگهداری میشود، قیمت آن چطور تعیین شده و اگر بخواهد طلایش را فیزیکی تحویل بگیرد، دقیقاً باید چه کاری انجام دهد.
نظر شما