به گزارش تازه‌های اقتصاد و به نقل از رویترز، سفرای کشورهای عضو اتحادیه اروپا ۲۳ سپتامبر در یک نشست پشت درهای بسته توافق کردند که تا سال ۲۰۳۰ از حذف مجوزهای مازاد انتشار CO₂ از بازار جلوگیری شود.

بر اساس این توافق، مجوزهای اضافی به جای آنکه از چرخه بازار خارج شوند، در یک ذخیره ویژه موسوم به «ذخیره ثبات بازار» (Market Stability Reserve) نگهداری خواهند شد تا در صورت افزایش شدید قیمت کربن، امکان تزریق آنها به بازار وجود داشته باشد.

این طرح نخستین بار در ماه آوریل از سوی کمیسیون اروپا پیشنهاد شده بود و اکنون بخشی از واکنش اتحادیه اروپا به افزایش قیمت سوخت در پی درگیری ایران است؛ بحرانی که دولت‌های اروپایی را برای مهار هزینه‌های انرژی تحت فشار قرار داده است.

بازار کربن اروپا چگونه بر قیمت انرژی اثر می‌گذارد؟

نظام تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای اتحادیه اروپا (ETS) مهم‌ترین ابزار این بلوک برای مقابله با تغییرات اقلیمی است. در این چارچوب، نیروگاه‌ها، کارخانه‌ها و دیگر صنایع بزرگ آلاینده باید برای میزان انتشار CO₂ خود مجوز خریداری کنند. این مجوزها در یک بازار معامله می‌شوند و قیمت آنها نیز روزانه بر اساس عرضه و تقاضا تغییر می‌کند. با وجود این، اتحادیه اروپا تأکید دارد که ETS عامل اصلی افزایش قیمت انرژی در اروپا نیست. با این حال، دولت‌هایی از جمله لهستان و ایتالیا خواستار اقداماتی برای کاهش سهم هزینه مجوزهای انتشار کربن در قیمت برق شده‌اند.

مجوزهای مازاد دیگر تا سال ۲۰۳۰ حذف نمی‌شوند

طبق قوانین فعلی، اگر تعداد مجوزهای CO₂ موجود در ذخیره ثبات بازار از ۴۰۰ میلیون مجوز فراتر رود، مجوزهای اضافی حذف می‌شوند. اما بر اساس توافق جدید، این روند تا سال ۲۰۳۰ متوقف خواهد شد و هیچ‌یک از مجوزهای مازاد در این دوره از بازار حذف نمی‌شوند. هدف از این تغییر، ایجاد یک حاشیه اطمینان در سمت عرضه است تا در صورت جهش قیمت کربن، مجوزهای ذخیره‌شده بتوانند دوباره وارد بازار شوند و فشار صعودی بر قیمت‌ها را کاهش دهند. ذخیره ثبات بازار همچنین در شرایطی که قیمت کربن اتحادیه اروپا بیش از دو برابر شود، امکان عرضه ۷۵ میلیون مجوز اضافی به بازار ETS را دارد.

تغییر مهم از سال ۲۰۳۱

قواعد جدید از سال ۲۰۳۱ تغییر خواهد کرد. بر اساس پیش‌نویس توافق، از آن سال به بعد تنها زمانی مجوزهای مازاد حذف خواهند شد که تعداد آنها در ذخیره ثبات بازار از ۸۰۰ میلیون مجوز فراتر رود. این سقف سپس به‌صورت تدریجی و سالانه کاهش خواهد یافت. به این ترتیب، اتحادیه اروپا در عین حفظ سازوکار بازار کربن، برای سال‌های پیش‌رو انعطاف بیشتری در مدیریت عرضه مجوزها و مقابله با نوسانات شدید قیمت ایجاد خواهد کرد.

تأثیر بر هزینه برق صنایع اروپا

بازار کربن یکی از عواملی است که بر هزینه برق صنایع اروپایی اثر می‌گذارد. به‌طور میانگین، ETS حدود ۱۱ درصد از هزینه برق صنایع اتحادیه اروپا را تشکیل می‌دهد؛ با این حال، این سهم در کشورهایی که وابستگی بیشتری به نیروگاه‌های فسیلی دارند، بیشتر است.

لهستان نمونه‌ای از چنین کشورهایی است؛ در مقابل، این سهم در کشورهایی مانند سوئد که بخش قابل توجهی از برق خود را از انرژی هسته‌ای و منابع تجدیدپذیر تأمین می‌کنند، پایین‌تر است.

گام بعدی؛ مذاکره با پارلمان اروپا

توافق کشورهای عضو اتحادیه اروپا هنوز به معنای نهایی شدن مقررات نیست. اکنون دولت‌های عضو باید درباره قواعد نهایی اصلاحات بازار کربن با پارلمان اروپا مذاکره کنند و پس از توافق نهایی، مقررات جدید اجرایی خواهد شد.

این اصلاحات در حالی دنبال می‌شود که اروپا همزمان با تلاش برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، با افزایش هزینه‌های انرژی و نگرانی از نوسانات شدید بازار سوخت مواجه است. حفظ مجوزهای مازاد در ذخیره ثبات بازار می‌تواند به اتحادیه اروپا ابزار بیشتری برای مدیریت شوک‌های قیمتی در بازار کربن بدهد، بدون آنکه ساختار اصلی نظام تجارت انتشار آن کنار گذاشته شود.