به گزارش تازه‌های اقتصاد؛ «مانا ملت» قرار است به یکی از قدیمی‌ترین مسائل بازار ارز ایران پاسخ دهد؛ چگونه می‌توان بخشی از ارزهای نگهداری‌شده خارج از شبکه رسمی را به اقتصاد بازگرداند، بدون آنکه صاحب ارز احساس کند باید از امنیت دارایی خود چشم‌پوشی کند؟

جذب ارزهای خانگی موضوع تازه‌ای در اقتصاد ایران نیست. در سال ۱۳۹۱ برخی بانک‌ها اقدام به پذیرش سپرده ارزی کردند، اما تجربه بازپرداخت این سپرده‌ها این پرسش را ایجاد کرد که اگر فرد دلار خود را به بانک بسپارد، آیا هنگام خروج همان ارز را دریافت خواهد کرد یا معادل ریالی آن را؟ برای دارنده دلار، فقط نرخ بازده مهم نیست؛ شکل بازگشت دارایی نیز بخشی از امنیت سرمایه‌گذاری است.

از سپرده ارزی تا صندوق ارزی

در مدل جدید، صاحب دلار واحدهای یک صندوق سرمایه‌گذاری را خریداری می‌کند و صندوق، منابع ارزی جمع‌شده را در مجموعه‌ای از دارایی‌های ارزی سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

افشار سرکانیان، مدیرعامل تأمین سرمایه بانک ملت، تأکید کرده است که ماهیت ارزی سرمایه از زمان ورود تا زمان خروج حفظ می‌شود؛ به این معنا که دریافت منابع، سرمایه‌گذاری صندوق و بازپرداخت اصل سرمایه و بازده، ماهیت ارزی خواهد داشت.

در صندوق، سرمایه‌گذار مالک واحدهای صندوق است و بازده او به عملکرد سبد دارایی‌های صندوق وابسته خواهد بود. بر همین اساس، نرخ بازده مورد انتظار حدود ۵ درصد سالانه که برای ماه‌های ابتدایی فعالیت مطرح شده، نرخ سود تضمین‌شده نیست؛ بلکه برآوردی از بازده مورد انتظار صندوق است.

پشت واحدهای «مانا ملت» قرار است مجموعه‌ای از دارایی‌های ارزی قرار گیرد؛ از اوراق مرابحه ارزی و سلف ارزی گرفته تا تنزیل اعتبارات اسنادی خارجی، گواهی سپرده و سپرده‌های ارزی نزد بانک‌ها. هدف صندوق صرفاً نگهداری دلار نیست. اگر منابع صندوق در ابزارهای مالی ارزی و پروژه‌های دارای درآمد ارزی قرار گیرد، دلارهایی که خارج از چرخه رسمی اقتصاد نگهداری شوند، می‌توانند به منابع تأمین مالی تبدیل شوند.

نقطه حساس؛ روزی که سرمایه‌گذار می‌خواهد خارج شود

آزمون واقعی زمانی است که سرمایه‌گذار تصمیم به خروج بگیرد. بر اساس توضیحات مدیرعامل تأمین سرمایه ملت، اگر ورود سرمایه‌گذار با اسکناس انجام شده باشد، اصل سرمایه و بازده نیز به شکل اسکناس پرداخت خواهد شد و در صورت ورود منابع از طریق حواله ارزی، تسویه نیز به صورت حواله انجام می‌شود. همچنین بیش از ۱۵۰ شعبه ارزی بانک ملت برای ارائه خدمات مرتبط با صندوق در نظر گرفته شده است.

سرمایه‌گذار نیز برای خروج، واحد خود را مانند یک سهم به شخص دیگری نمی‌فروشد؛ بلکه درخواست ابطال واحدهای خود را ارائه می‌کند. در اینجا نقش بانک ملت به عنوان ضامن نقدشوندگی اهمیت پیدا می‌کند. مسئله اصلی زمانی آغاز می‌شود که بازار دچار شوک شود و تعداد زیادی از سرمایه‌گذاران همزمان تصمیم بگیرند منابع خود را خارج کنند.

«مانا ملت» در مرحله نخست با اندازه ۱۰ میلیون دلار فعالیت خود را آغاز می‌کند؛ رقمی که در مقیاس بازار ارز ایران چندان بزرگ نیست. به گفته سرکانیان، در صورت افزایش تقاضا، اندازه صندوق با مجوز سازمان بورس می‌تواند تا ۵۰ میلیون دلار افزایش یابد و عبور از این سقف نیز نیازمند مجوز کمیسیون ارزی بانک مرکزی خواهد بود.

مسئله اصلی، سود نیست؛ اعتماد است

تجربه این طرح‌ها نشان داده که صاحب ارز، تصمیم خود را فقط بر اساس نرخ سود نمی‌گیرد. او سه سؤال دارد: ارز من کجا سرمایه‌گذاری می‌شود؟ چه زمانی می‌توانم آن را پس بگیرم؟ و آیا در روزی که به دارایی خود نیاز دارم، همان ارز را دریافت خواهم کرد؟

سرمایه واقعی این صندوق، دلار نیست؛ اعتماد صاحب دلار است. اگر «مانا ملت» بتواند این اعتماد را ایجاد کند، ۱۰ میلیون دلار اولیه فقط یک اندازه آغازین خواهد بود و صندوق می‌تواند به الگویی برای ورود منابع ارزی سرگردان به تأمین مالی اقتصاد تبدیل شود. اما اگر در زمان بحران، خروج دشوارتر از ورود است، حتی بالاترین بازده مورد انتظار نیز نمی‌تواند مشکل اصلی را حل کند.