به گزارش خبرنگار بینالملل تازههای اقتصاد، مکزیک در حالی برای حفظ امتیازهای تجاری خود در برابر واشنگتن چانهزنی میکند که حضور پررنگتر کامیونها و خودروهای تجاری چینی در بازار این کشور، به دغدغهای تازه برای ایالات متحده بدل شده است.
آنگونه که بلومبرگ استدلال میکند مسئله فقط واردات یک کالای صنعتی نیست؛ بلکه واشنگتن میترسد که مکزیک به مسیر غیرمستقیم ورود تولیدات چینی به بازار آمریکا تبدیل شود. همین نگرانی، در کنار فشارهای تعرفهای و بازبینیهای آتی توافق بین ایالات متحده آمریکا، مکزیک و کانادا (USMCA)، مکزیک را در موقعیتی دوگانه قرار داده است: از یکسو به سرمایه و کالاهای ارزانتر نیاز دارد، و از سوی دیگر باید اعتماد شریک اصلی تجاری خود، یعنی آمریکا، را حفظ کند.
جهش واردات کامیونهای چینی
دادههای صنعتی نشان میدهد که چین در سالهای اخیر به بازیگری مهم در بازار کامیونهای مکزیک تبدیل شده است. بر اساس گزارش Interact، مکزیک در سال ۲۰۲۳ به بزرگترین مقصد صادرات کامیونهای سبک تجاری چین تبدیل شد و در ماه ژوئیه همان سال، این کشور ۷٫۸ درصد از صادرات ماهانه کامیونهای تجاری چین را به خود اختصاص داد.
این گزارش میگوید صادرات خودروهای تجاری چین به مکزیک در سال ۲۰۲۲ به ۴۶ هزار دستگاه رسید که نسبت به سال قبل ۳۷۷٫۶ درصد رشد داشت و مکزیک را از رتبه یازدهم به رتبه سوم در میان بازارهای صادراتی چین رساند.
همان منبع میافزاید که در فاصله ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۳، صادرات چین به مکزیک از ۳۸ هزار دستگاه فراتر رفت و نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸۲ درصد افزایش یافت. از نظر ارزش، صادرات خودروهای تجاری چین به مکزیک در کل سال ۲۰۲۲ به ۳٫۹ میلیارد یوان رسید و در هفتماهه نخست ۲۰۲۳ نیز به ۳٫۶ میلیارد یوان افزایش یافت. این ارقام نشان میدهد که بازار مکزیک به یکی از مهمترین مقصدهای خودروهای تجاری چینی بدل شده است.
چرا واشنگتن حساس شده است؟
ایالات متحده این روند را صرفا یک تحول تجاری عادی نمیبیند. نگرانی اصلی واشنگتن آن است که شرکتهای چینی با اتکا به مکزیک، راهی برای ورود غیرمستقیم به بازار آمریکا پیدا کنند. در گزارش رویترز در ۱۸ آوریل ۲۰۲۴ آمده که مقامهای آمریکایی بهصراحت از تبدیل شدن توافق USMCA به حیاط خلوتی برای چین ابراز نگرانی کردهاند؛ مسیری که میتواند کالاهای چینی را بدون پرداخت تعرفههای سنگین به بازار آمریکای شمالی برساند.
رویترز در همان گزارش نوشت حدود ۲۰ خودروساز چینی در بازار مکزیک فعال بودند، هرچند هیچکدام در آن زمان کارخانه تولیدی در این کشور نداشتند. هرچند این عدد مستقیما درباره کامیونها نیست، اما نشان میدهد که دامنه حضور صنعتی چین در مکزیک فراتر از یک یا دو برند محدود است و همین گستره، حساسیت واشنگتن را افزایش داده است.
نقش قواعد مبدأ و دغدغه زنجیره تأمین
مسئله تنها به خودرو یا کامیون نهایی محدود نمیشود. طبق قواعد توافق USMCA، برای بهرهمندی از مزایای تعرفهای، بخش قابلتوجهی از قطعات اصلی خودرو باید منشأ آمریکای شمالی داشته باشد. اگر کامیون یا خودرو با قطعات چینی مونتاژ شود، این موضوع میتواند برای آمریکا به نشانهای از دورزدن قواعد مبدأ تبدیل شود. از نگاه واشنگتن، حتی اگر محصول نهایی در مکزیک مونتاژ شود، استفاده از قطعات چینی در زنجیره تولید همچنان مسئلهساز خواهد بود.
این نگرانی در گزارش رویترز در ۲۳ فوریه ۲۰۲۴ هم بازتاب یافته؛ جایی که گروهی از تولیدکنندگان آمریکایی خواستار آن شدند که دولت آمریکا جلوی واردات خودروها و قطعات ارزانقیمت چینی از مسیر مکزیک را بگیرد.
مکزیک و تردید درباره «اصالت مبدأ»
مکزیک از یک طرف نمیخواهد بازار روبهرشد خود را از دست بدهد و از طرف دیگر در پی آن است که روابط تجاریاش با آمریکا را تضعیف نکند. این توازن دشوار، دلیل اصلی محدودیتهای تازه در برابر برخی مشوقها برای خودروسازان چینی بوده است.
به گزارش رویترز، دولت مکزیک تحت فشار آمریکا تصمیم گرفت مشوقهای ویژه برای برخی تولیدکنندگان چینی، از جمله در حوزه خودروهای برقی، را متوقف کند. این تصمیم برای واشنگتن نشانهای از همراهی نسبی مکزیک بود، اما نگرانیها را بهطور کامل از میان نبرد.
در همین حال تحلیل فدرال رزرو دالاس که در ۹ ژوئیه ۲۰۲۵ منتشر شد، نشان میدهد که تجارت چین و مکزیک همچنان در حال گسترش است و چین اکنون حدود ۲۱ درصد از واردات مکزیک را تشکیل میدهد. این گزارش همچنین میگوید واردات مکزیک از چین در بخش خودرو و قطعات از ۳٫۱ میلیارد دلار در ۲۰۱۷ به ۱۳٫۵ میلیارد دلار در ۲۰۲۴ رسیده و واردات خودرو و کامیون نهایی از چین در ۲۰۲۴ بهترتیب ۵٫۳ میلیارد دلار و ۱٫۲ میلیارد دلار بوده است.
بازار کامیونهای مکزیک چرا برای چین مهم است؟
بازار کامیون و خودروهای تجاری مکزیک طی سالهای اخیر رشد کرده و بهشدت به واردات وابسته مانده است. طبق آمارهای رسمی در نیمه نخست ۲۰۲۳، مکزیک نزدیک به ۱۵۰ هزار کامیون وارد کرده که از این میزان، ۱۳۳ هزار دستگاه کامیون سبک و ۱۵ هزار دستگاه کامیون سنگین بودهاند. در همان بازه، واردات کامیونهای سنگین از چین نسبت به سال قبل ۴۷٫۶ درصد افزایش یافت. این رشد در کنار جهش واردات کامیونهای سبک از چین، نشان میدهد که شرکتهای چینی توانستهاند جای پای خود را در بازاری باز کنند که تا پیش از این عمدتاً در اختیار برندهای آمریکایی و منطقهای بود.
گزارش یادشده همچنین اشاره میکند که بازار کامیون مکزیک بهشدت وارداتمحور است و بسیاری از برندهای فعال، از جمله کنت ورث، فرایتلینر، مرسدس بنز، یا در مکزیک کارخانه دارند یا در زنجیره تأمین این کشور ریشه دواندهاند. در چنین بازاری، ورود برندهای چینی بهمعنای رقابتی تازه بر سر قیمت، شبکه فروش و دسترسی به مشتریان حملونقل است.
پیامدهای سیاسی و تجاری
برای واشنگتن، موضوع کامیونهای چینی فقط رقابت صنعتی نیست؛ مسئله به بازبینی توافق USMCA و آینده نظم تجاری آمریکای شمالی هم مربوط میشود. اگر آمریکا به این جمعبندی برسد که مکزیک به سکوی صدور کالاهای چینی تبدیل شده، احتمال سختگیری بیشتر در مذاکرات تجاری و تعرفهای بالاتر میرود. از همین رو، حضور کامیونهای چینی در مکزیک میتواند عملاً به برگ فشار تازهای علیه مکزیک تبدیل شود، حتی اگر مستقیماً به بازار آمریکا صادر نشوند.
در عین حال، مکزیک نیز بهخوبی میداند که افزایش وابستگی به واردات چینی میتواند در میانمدت قدرت چانهزنی آن را در برابر واشنگتن کاهش دهد. به همین دلیل، هرچند این کشور از سرمایهگذاری و عرضه ارزانتر چین سود میبرد، اما نمیخواهد بهعنوان حلقه واسطی در زنجیره دورزدن تعرفهها شناخته شود.
کامیونهای چینی امروز به یکی از شاخصهای اصلی تنش تجاری میان مکزیک و آمریکا تبدیل شدهاند. رشد سریع صادرات این کامیونها به مکزیک، همراه با نگرانی واشنگتن از دورزدن تعرفهها و استفاده از مکزیک بهعنوان مسیر غیرمستقیم ورود کالاهای چینی، این پرونده را از یک موضوع صنعتی به مسئلهای راهبردی بدل کرده است.
در چنین فضایی، مکزیک ناچار است میان جذب سرمایه و حفظ اعتماد آمریکا تعادل برقرار کند؛ تعادلی که هرچه حضور چین در بازار کامیون و خودروهای تجاری این کشور پررنگتر شود، دشوارتر خواهد شد.
نظر شما