به گزارش خبرنگار تازههای اقتصاد، بازار خرید و فروش آنلاین طلا در سالهای اخیر به یکی از مهمترین بسترهای سرمایهگذاری خرد در کشور تبدیل شده است. افزایش استقبال مردم از خرید طلا در قالبهای دیجیتال و امکان سرمایهگذاری با مبالغ اندک، موجب شده سکوهای معاملات آنلاین طلا به تدریج سهم بیشتری در بازار پسانداز و سرمایهگذاری خانوارها پیدا کنند. در چنین شرایطی، توسعه این بازار بیش از هر چیز به وجود زیرساختهای نظارتی، امنیتی و عملیاتی متناسب با حجم معاملات وابسته است.
در همین راستا بانک مرکزی «ضوابط ناظر بر خزانهداری شمش طلا و نقره توسط اشخاص حقوقی مورد تأیید بانک مرکزی برای سکوهای خرید و فروش طلا و نقره به صورت برخط» را تصویب و ابلاغ کرده است؛ اقدامی که از نگاه کارشناسان میتواند یکی از حلقههای مهم زیرساختی بازار طلای آنلاین را تکمیل کند.
حلقهای مهم در زنجیره معاملات آنلاین طلا
برخلاف بسیاری از داراییهای مالی، معاملات طلا به یک دارایی فیزیکی متکی است. به همین دلیل، اعتبار بازار طلای آنلاین تنها به عملکرد سکوهای معاملاتی وابسته نیست، بلکه به سازکار نگهداری و حفاظت از پشتوانه فیزیکی این معاملات نیز ارتباط مستقیم دارد.
در واقع، زمانی که کاربری از طریق یک پلتفرم اقدام به خرید طلا میکند، باید اطمینان داشته باشد که طلای متناظر با دارایی خریداریشده به صورت واقعی وجود دارد و در شرایط امن نگهداری میشود. از همین رو، موضوع خزانهداری همواره یکی از ارکان اصلی فعالیت سکوهای معاملات آنلاین طلا محسوب میشود.
ضوابط جدید بانک مرکزی نیز با هدف ساماندهی همین بخش از زنجیره معاملات تدوین شده و فرآیندهای تحویل و دریافت شمش، اصالتسنجی، بیمه، نگهداری و تحویل فیزیکی طلا را در قالب یک چارچوب مشخص تعریف کرده است.
از تمرکز خزانهداری تا توسعه ظرفیت بازار
یکی از موضوعاتی که عموما از سوی فعالان بازار مطرح میشد، محدود بودن ظرفیت خزانهداری برای نگهداری ذخایر طلای سکوهای آنلاین بود. هرچند استفاده از یک خزانه مشخص (بانک کارگشایی) توانسته بود زمینه نظارت و اطمینان از وجود پشتوانه فیزیکی معاملات را فراهم کند، اما با گسترش تعداد کاربران و رشد حجم خرید و فروش، ضرورت توسعه ظرفیتهای نگهداری بیش از گذشته احساس میشد.
کارشناسان معتقدند هر بازاری که در مسیر رشد قرار دارد، نیازمند توسعه متناسب زیرساختهای پشتیبان خود است. در غیر این صورت، محدودیت زیرساختی میتواند به تدریج به گلوگاهی برای توسعه بازار تبدیل شود.
بر همین اساس، ضوابط جدید بانک مرکزی امکان فعالیت مؤسسات اعتباری واجد شرایط را به عنوان خزانههای مورد تأیید فراهم کرده است. این اقدام میتواند ظرفیت نگهداری شمشهای طلا و نقره را افزایش دهد و پاسخگوی نیازهای عملیاتی بازار در مقیاس بزرگتر باشد.
حفظ نظارت در کنار توسعه فعالیتها
نکته قابل توجه آن است که توسعه ظرفیت خزانهداری به معنای کاهش نظارت نیست. برعکس، چارچوب جدید بانک مرکزی با تعیین ضوابط دقیق برای فعالیت خزانهها تلاش کرده است میان توسعه بازار و الزامات نظارتی تعادل برقرار کند.
مطابق این ضوابط، تنها مؤسسات اعتباری دارای تأییدیههای لازم امنیتی و انتظامی و مورد تأیید بانک مرکزی امکان ارائه خدمات خزانهداری را خواهند داشت. همچنین فهرست خزانههای مجاز به صورت عمومی اطلاعرسانی خواهد شد تا فعالان بازار و کاربران بتوانند از مراکز مورد تأیید آگاهی داشته باشند.
این رویکرد باعث میشود توسعه ظرفیت بازار در بستری تحت نظارت و کنترل انجام شود و استانداردهای امنیتی و عملیاتی در تمامی خزانهها رعایت شود.
مقابله با خالیفروشی و تقویت شفافیت
یکی از مهمترین دغدغههای بازارهای مبتنی بر داراییهای فیزیکی، اطمینان از وجود پشتوانه واقعی برای معاملات است. در صورت نبود سازکارهای نظارتی مؤثر، امکان شکلگیری تعهداتی بیش از موجودی واقعی دارایی وجود خواهد داشت؛ موضوعی که میتواند اعتماد عمومی به بازار را با چالش مواجه کند.
ضوابط جدید بانک مرکزی با ایجاد ارتباط میان موجودی واقعی شمشها در خزانهها و ظرفیت فروش سکوها، تلاش کرده است این ریسک را به حداقل برساند. به این ترتیب، افزایش ظرفیت عرضه در سکوها باید بر مبنای طلای موجود و ثبتشده در خزانههای مورد تأیید صورت گیرد.
این سازکار علاوه بر افزایش شفافیت، به حفظ انضباط بازار کمک کرده و اطمینان کاربران نسبت به وجود پشتوانه فیزیکی داراییهای خریداریشده را تقویت میکند.
توزیع ریسک و افزایش تابآوری
یکی دیگر از آثار مهم توسعه شبکه خزانههای مورد تأیید، کاهش تمرکز ریسک در بازار است. در ادبیات مدیریت ریسک، تمرکز تمامی داراییها یا عملیات در یک نقطه، همواره به عنوان یک آسیبپذیری بالقوه شناخته میشود.
با شکلگیری امکان فعالیت چند خزانه مورد تأیید، ریسک عملیاتی میان مراکز مختلف توزیع خواهد شد. این موضوع میتواند تابآوری بازار را در برابر اختلالات احتمالی افزایش دهد و پایداری بیشتری برای زیرساخت معاملات آنلاین طلا ایجاد کند.
افزون بر این، توزیع ظرفیت نگهداری موجب میشود فرآیندهای تحویل، دریافت و مدیریت ذخایر نیز با انعطاف بیشتری انجام شود و بازار بتواند خود را با افزایش تقاضا هماهنگ کند.
اثرگذاری مصوبه به نحوه اجرای آن گره خورده است
در همین باره محسن ابوالفتحی، مدیرعامل طلاین در گفتوگو با خبرنگار تازههای اقتصاد با اشاره به آثار احتمالی اجرای ضوابط جدید خزانهداری گفت: «در صورت اجرای صحیح این مصوبه، بخشی از چالشهای فعلی پلتفرمهای آنلاین طلا برطرف خواهد شد. موضوعاتی مانند ساعات کاری خزانهها، فرآیندهای عیارسنجی، زمان ارائه خدمات و برخی محدودیتهای عملیاتی میتواند با توسعه تعداد خزانهها و افزایش انعطافپذیری آنها مدیریت شود».
وی افزود: «البته اثرگذاری این تصمیم بیش از آنکه به خود مصوبه مربوط باشد، به نحوه اجرای آن وابسته است. اگر نهاد تنظیمگر پس از تأیید صلاحیت خزانهها، بر نظارت و ارزیابی عملکرد آنها تمرکز کند و اجازه دهد خزانهها در چارچوب ضوابط فعالیت کنند، میتوان انتظار نتایج مثبتی داشت. اما اگر تمامی خزانههای جدید نیز با همان محدودیتها و رویههای فعلی اداره شوند، صرف افزایش تعداد خزانهها لزوماً مشکلات موجود را برطرف نخواهد کرد».
مدیرعامل طلاین با تأکید بر اینکه فعالان این حوزه همچنان منتظر مشخص شدن جزئیات اجرایی هستند، اظهار کرد: «تجربه نشان داده است که در حوزه کسبوکارهای آنلاین طلا، نحوه اجرا اهمیت بیشتری از متن مصوبات دارد. به همین دلیل قضاوت درباره آثار این تصمیم را باید به زمان اجرای کامل آن موکول کرد».
ابوالفتحی همچنین ثبات مقرراتی را یکی از نیازهای اصلی این بازار دانست و گفت: «فعالان این حوزه بیش از هر چیز به یک چارچوب پایدار، شفاف و قابل پیشبینی نیاز دارند تا بتوانند برای توسعه کسبوکار خود برنامهریزی کنند و خدمات بهتری به کاربران ارائه دهند».
نظر شما