به گزارش خبرنگار ایبنا، در پی جنگ اخیر میان ایران و آمریکا، تحولات اخیر منطقه و افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، فضای اقتصادی و تجاری کشور وارد مرحلهای از بازتنظیم و انطباق با شرایط جدید شده است؛ مرحلهای که در آن متغیرهای سیاسی و امنیتی بیش از گذشته بر الگوهای تجارت خارجی اثرگذار شدهاند، اما در عین حال ساختار تجارت ایران همچنان از ظرفیتهای متنوع و مسیرهای جایگزین برخوردار است.
وضعیت کنونی اقتصاد ایران را میتوان در چارچوب یک دوره گذار ژئواقتصادی تحلیل کرد؛ دورهای که در آن عدمقطعیتهای بیرونی افزایش یافته، اما همزمان ظرفیتهای داخلی و منطقهای برای بازتعریف مسیرهای تجاری فعال شدهاند. در چنین شرایطی، بنگاههای اقتصادی ناگزیر به انطباق با قواعد جدید تجارت منطقهای هستند که در آن انعطافپذیری و تنوع مسیرها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
محمد لاهوتی، رییس کمیسیون صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در گفتوگو با خبرنگار ایبنا در رابطه با ظرفیتهای ایران برای تجارت گفت: ایران یکی از کشورهای نادر جهان است که با ۱۵ کشور همسایه به صورت آبی و خاکی مرز دارد. این ظرفیت ژئوپلیتیکی باعث شده است که موضوع قطع یا اختلال در روابط تجاری با یک کشور، هرچند میتواند بهصورت موقت روند تجارت را کند کند، اما هرگز به معنای بنبست یا توقف کامل تجارت خارجی ایران نباشد.
وی ادامه داد: در واقع ساختار همسایگی متنوع ایران این امکان را فراهم میکند که در صورت بروز محدودیت یا تنش در یک مسیر تجاری، مسیرهای جایگزین بهسرعت فعال شوند و جریان مبادلات تا حد قابل قبولی حفظ شود.
لاهوتی با اشاره به اتفاقات اخیر ایران بیان کرد: با توجه به جنگ اخیر و تنشهای سیاسی همچنان شاهد هستیم که برخی کشورها برای توسعه همکاریهای تجاری با ایران اعلام آمادگی کردهاند. در این میان، کشورهایی مانند پاکستان، عراق و ترکیه از مهمترین شرکای تجاری ایران به شمار میروند و سهم قابل توجهی در مبادلات خارجی کشور دارند. این کشورها به دلیل موقعیت جغرافیایی، پیوندهای اقتصادی و نیازهای متقابل، ظرفیت بالایی برای توسعه همکاریهای تجاری با ایران دارند و میتوانند نقش مهمی در تداوم و تقویت تجارت خارجی ایفا کنند.
ظرفیت های تولید
وی اظهار کرد: از سوی دیگر، ایران با توجه به منابع متنوع، ظرفیتهای تولیدی و موقعیت ترانزیتی خود، میتواند شرایط مناسبی را برای کشورهای منطقه که وارد تعامل تجاری با ایران میشوند فراهم کند به بیان دیگر، همکاری با ایران برای بسیاری از کشورهای همسایه صرفا یک رابطه یکطرفه نیست، بلکه میتواند منافع متقابل اقتصادی به همراه داشته باشد بهطوری که دسترسی به بازار ایران، استفاده از مسیرهای ترانزیتی و بهرهمندی از فرصتهای سرمایهگذاری، از جمله مزیتهایی است که این همکاریها برای طرف مقابل ایجاد میکند.
رییس کمیسیون صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران تصریح کرد: در این میان، موضوع ارسال و تامین کالا از مسیر کشورهای ثالث نیز اهمیت دارد. در گذشته بخشی از این فرآیند از طریق کشورهایی مانند امارات متحده عربی انجام میشد، اما بهطور طبیعی تغییرات ژئوپلیتیکی و اقتصادی میتواند موجب جابهجایی مسیرهای تأمین و ترانزیت شود با این حال، این تغییر مسیرها به معنای کاهش ظرفیت تجارت نیست، بلکه نشاندهنده انعطافپذیری شبکه تجارت خارجی ایران و وجود گزینههای جایگزین در شرایط مختلف است.
وی در اشاره به کشور ترکیه گفت: ترکیه نیز در این میان جایگاه ویژهای دارد چراکه این کشور به عنوان یکی از اقتصادهای قدرتمند منطقه، روابط اقتصادی گسترده و دیرینهای با ایران دارد. تجارت ایران و ترکیه موضوع جدیدی نیست و سابقه آن به سالهای گذشته و حتی دهههای دور بازمیگردد. روابط اقتصادی دو کشور در طول زمان، حتی در شرایط خاص منطقهای، ادامه داشته و همواره بخش مهمی از تجارت خارجی ایران را تشکیل داده است. علاوه بر این، در دوره جنگ تحمیلی هشتساله نیز ترکیه در برخی مقاطع نقش تسهیلگر در مسیرهای تجاری ایران ایفا کرده است که نشاندهنده عمق و سابقه این روابط اقتصادی است.
تقویت زیرساخت ها
لاهوتی ادامه داد: با این حال، باید توجه داشت که تداوم و توسعه این مسیرهای جایگزین نیازمند تقویت زیرساختهای داخلی است؛ تا زمانی که در برخی مبادی خروجی کشور، بهویژه مرزهای آبی جنوب، با چالشها و محدودیتهایی در حوزه صادرات مواجه باشیم، لازم است تمرکز بیشتری بر توسعه مسیرهای زمینی و شمالی صورت گیرد. در این چارچوب، کشورهای اوراسیا و همچنین مسیرهای شمالی و دریای خزر میتوانند نقش مهمی در تسهیل تجارت ایران ایفا کنند. همچنین مسیرهای زمینی با کشورهایی مانند عراق و پاکستان نیز از اهمیت بالایی برخوردار هستند و میتوانند بخش مهمی از بار تجارت خارجی کشور را به دوش بکشند.
وی اظهار داشت: از منظر ژئواقتصادی، ایران در حال حاضر در سه بلوک مهم منطقهای قرار دارد، در شمال با کشورهای حوزه دریای خزر، اوراسیا و آذربایجان؛ در غرب با ترکیه و در ارتباط غیرمستقیم با اروپا؛ و در شمالغرب و غرب نیز از طریق اقلیم کردستان عراق با کشورهای حوزه خلیج فارس در ارتباط است. این موقعیت سهگانه باعث شده است که ایران در یک نقطه اتصال راهبردی قرار گیرد که در صورت تقویت زیرساختها و رفع موانع داخلی، میتواند به یک مزیت بزرگ در تجارت منطقهای تبدیل شود.
رییس کمیسیون صادرات غیرنفتی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در رابطه با شرایط پسا جنگ گفت: در شرایطی که اقتصاد کشور در وضعیت نه جنگ و نه صلح قرار دارد، این وضعیت بهطور طبیعی برای فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان چالشبرانگیز است زیرا چنین شرایطی باعث کاهش امکان برنامهریزی بلندمدت و افزایش نااطمینانی در تصمیمگیریهای اقتصادی میشود با این حال، میتوان با تسهیلگری در سیاستهای داخلی، بخشی از این فشار را کاهش داد. اصلاح فرآیندهای ارزی، تسهیل بازگشت ارز حاصل از صادرات و استفاده از ابزارهایی مانند تهاتر میتواند نقش مهمی در کاهش موانع تجارت خارجی داشته باشد.
وی تاکید کرد: لازم به ذکر است که بخشی از این سیاستها در دو ماه گذشته آغاز شده و در حال اجراست، اما استمرار و تقویت آنها ضروری است همچنین باید موانع اجرایی و ساختاری بهصورت تدریجی برطرف شود تا فعالان اقتصادی بتوانند با اطمینان بیشتری در مسیر تجارت بینالمللی حرکت کنند.
لاهوتی در پایان گفت: در نهایت باید تأکید کرد که صادرات ایران به بنبست نرسیده است. هرچند در برخی کالاها به دلیل آسیبدیدگی واحدهای تولیدی یا شرایط تنظیم بازار، کاهش موقت صادرات یا حتی محدودیتهای مقطعی ایجاد شده است، اما این موضوع به معنای توقف روند تجارت خارجی نیست. تجارت ایران همچنان در حال جریان است و با انطباق با شرایط جدید، مسیر خود را ادامه میدهد.
نظر شما